بررسی شاخص های کیفیت خاک در اراضی زراعی و غیر زراعی بخش غربی دریاچه ارومیه

سابقه و هدف:شناسایی کاربری های اراضی و تاثیر آنها بر عملکردهای سه گانه خاک شامل،تولیدات زیستی، تصفیه آب و تصفیه هوا چالش امروز محیط زیست است. شاخص کیفیت خاک ابزاری برای بیان توان خاک در ارائه خدمات زیستی و تصفیه آب و هوا و بالاخره مدیریت خاک و سیستم کاربری اراضی است. ویژگی‌های مختلف فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی خاک به عنوان نمایه های موثر بر کیفیت خاک شناخته می شوند، این نمایه ها برای محاسبه کیفیت خاک استفاده می شوند. این ویژگی‌ها که به مدیریت و عوامل مختلف محیطی و توپوگرافی حساس می‌باشند، با استفاده از روشهای پیشنهادی برای محاسبه شاخص کیفیت خاک استفاده می شوند. هدف از این مطالعه بررسی دو روش مختلف محاسبه شاخص کیفیت خاک شاخص کیفیت وزنی (sqiw) و شاخص کیفیت نمورو (nqi) در اراضی دشت اورمیه می باشد. مواد وروشها:تعداد 100 نقطه مطالعاتی به روش ابر مکعب لاتین انتخاب و نمونه برداری از عمق صفر تا 25 سانتیمتری انجام شد ، 14 ویژگی موثر بر کیفیت خاک با ورشهای استاندارد اندازه گیری شد. با بررسی تحقیقات گذشته و با استفاده از (pca) نمایه‌هایی که باید در mds گنجانده شوند، استفاده شد و از بین 14 ویژگی مورد مطالعه 9ویژگی هدایت الکتریکی، روی، آهن، تنفس، منگنز، آهک فعال، هدایت هیدرولیکی غیر اشباع، نیتروژن و میانگین وزنی قطر خاکدانه‌ها، نمایه‌هایی هستند که بعنوان داده‌های حداقل (mds) انتخاب گردید. یافته ها: نتایج نشان داد کار بری های مرتعی، زراعی و باغی دارای مقادیر کیفیت خاک بالاتری نسبت به کاربری های بایر(خاکهای شور) و مسکونی می باشند. به نظر می‌رسد شوری عامل مهمی در تنزل کیفیت خاک است و از طرفی دخالت انسان، تخریب و ساخت و ساز نیز به شدت کیفیت خاک را کاهش می‌دهد. در بین رویکردهای مورد مطالعه، شاخص sqiw در مقایسه با شاخص nqi منجر به ارزیابی مناسب اثرات شیوه‌های مدیریت زمین بر کیفیت خاک شد. بطور کلی این مطالعه نشان می دهد شاخص کیفیت وزنی خاک براورد مناسبی از کیفیت خاک را در مقایسه با روشهای دیگر ارائه می دهد و می تواند برای مناطق خشک و نیمه خشک برای ارزیابی کیفیت خاک ها مورد استفاده قرار گیرد. نتیجه گیری: در مطالعه کنونی ویژگی های تاثیر گذار بر شاخص نهایی کیفیت خاک شامل شوری خاک، روی، منگنز، نیتروژن، تنفس ، کربن آلی خاک و آهک فعال خاک است. این ویژگی‌ها با اثر بر روی شاخص نهایی خاک سرنوشت درجه کیفیت خاک را تعیین نمودند. خشکی دریاچه ارومیه به دلیل تغییرات اقلیمی از یک سو و افزایش فشار بر منابع آب های زیرزمین در بخش غربی و جنوب غربی دریاچه ارومیه منجر به کاهش کیفیت خاکهای متاثر از نمک در حاشیه دریاچه ارومیه گردیده است. نتایج حاصل از بررسی دو شاخص وزنی خاک و شاخص نمورو کیفیت خاک، نشان می دهد که عموما شاخص نمرو در انتخاب نهایی کلاس کیفیت خاک سخت گیرانه تر بوده و شاخص وزنی کیفیت خاک با وضعیت کنونی بیشتر مطابقت دارد. ساخت و سازهای کنونی و شوری در این بخش از منطقه مورد مطالعه منجر به کاهش شاخص کیفیت خاک شده و شرایط بحرانی برای خاک بوجود آورده است

investigation of soil quality indices in agricultural and non agricultural lands west of urmia plain

background and purpose: the challenge of today’s environment is to identify the impact of different land uses on soil quality. soil quality is a measure of the ability of soil to perform three key functions: the production of biological matter, the purification of water and the purification of air. the soil quality index is a tool for expressing soil quality. it is based on the idea that soil quality affects how well it performs these three functions. different physical, chemical and biological characteristics of soil affect soil quality. these characteristics are used to calculate soil quality. these features are employed in the calculation of the soil quality index using the proposed methods. this study compares two distinct methods of calculating the soil quality index: the weighted quality index (sqiw) and the numerical quality index (nqi) in the urmia plain.materials and methods: a total of 100 study points were selected using the latin hypercube method, and sampling was conducted from a depth of 0 to 25 cm. a total of 14 characteristics affecting soil quality were measured using standard scales. a review of previous research and the use of principal component analysis (pca) enabled the selection of profiles to be included in the minimum data set (mds). among the 14 characteristics studied, nine were selected as the minimum data set (mds) indexes: electrical conductivity, zinc, iron, respiration, manganese, activated lime, unsaturated hydraulic conductivity, nitrogen and the weighted mean diameter of soil grains.findings: the results indicated that pasture, agricultural and garden uses exhibited higher quality values than barren (saline soils) and residential uses. it can be postulated that salinity is an important factor in the degradation of soil quality, and that human intervention, destruction and construction also severely reduce soil quality. among the studied approaches, the sqiw index, when compared to the nqi index, led to a proper assessment of the effects of land management practices on soil quality. in general, this study demonstrates that the weighted soil quality index provides a reliable estimation of soil quality compared to other methods, and can be employed for arid and semi arid regions to evaluate the quality of soils.conclusion: the characteristics affecting the final index of soil quality in the current study include soil salinity, zinc, manganese, nitrogen, respiration, soil organic carbon and soil active lime. these characteristics determine the fate of soil quality by affecting the final soil index. the drying of lake urmia due to climate change, coupled with the increased pressure on underground water resources in the western and southwestern parts of the lake, has resulted in a decline in the quality of soils affected by salt on the lake’s edge. the results of the analysis of two soil weight indices and the nemuro index of soil quality indicate that, in general, the nemuro index is more rigorous in the final selection of the soil quality class, and the soil quality weight index is more consistent with the current situation. the current constructions and salinity in this part of the studied area have led to a decrease in the soil quality index and created critical conditions for the soil