اثر فرمولاسیون‌های کپسولی حاوی باسیلوس سوبتیلیس بر زنده‌مانی، رهایش کنترل‌شده و ماندگاری باکتری در شرایط آزمایشگاهی

سابقه و هدف: افزایش جمعیت جهانی و نیاز به تولید بیش‌تر محصولات کشاورزی، همراه با کاهش کیفیت خاک و منابع آبی، چالش‌های مهمی در کشاورزی پایدار ایجاد کرده است. ازاین‌رو، استفاده از باکتری‌های محرک رشد گیاه به‌عنوان مکملی برای کودهای شیمیایی و نیز کاهش مصرف آنها مورد توجه قرار گرفته است. این باکتری‌ها نقش مهمی در بهبود رشد گیاه، افزایش حاصلخیزی خاک و کاهش تنش‌های محیطی دارند. بااین‌حال، زنده‌مانی این باکتری‌ها در شرایط مزرعه به دلیل عوامل نامساعد محیطی مانند خشکی، شوری کاهش می‌یابد. در این پژوهش، اثربخشی فرمولاسیون زیستی آلژینات سدیم - بنتونایت - نشاسته - نانو سیلیس بر پایداری کپسول، زنده‌مانی باکتری‌ محرک رشد گیاه` کپسوله شده و کنترل آزادسازی آن‌ در محیط بررسی شد.مواد و روش‌ها: برای انجام این پژوهش، ابتدا سوسپانسیون باکتریایی با استفاده از محیط کشت نوترینت براث تهیه شد. سپس، کپسول‌ها با ترکیب آلژینات سدیم، بنتونایت، نشاسته و نانو سیلیس به روش قطره‌ای در محلول کلرید کلسیم دو درصد، در فرمولاسیون‌های مختلف به دست آمد. پارامترهای فیزیکی و زیستی از جمله اندازه قطر کپسول‌، میزان انبساط‌پذیری، میزان زیست‌تخریب‌پذیری، کارایی کپسوله سازی باکتری توسط فرمولاسیون‌، زنده‌مانی باکتری‌، نرخ آزادسازی باکتری‌ و میزان ماندگاری سلول‌های باکتری ارزیابی شد.یافته‌ها: نتایج نشان داد که افزودن بنتونایت به فرمولاسیون، موجب افزایش استحکام مکانیکی کپسول‌ و کاهش نرخ زیست‌تخریب‌پذیری آن‌ها شد. کپسول‌های حاوی بنتونایت و نشاسته نسبت به تیمار شاهد (ck) ، کاهش قطر کمتری را پس از فرایند خشک‌شدن نشان دادند که بیانگر افزایش پایداری آن‌ها بود. میزان انبساط‌پذیری در کپسول‌های دارای بنتونایت بیش‌تر از تیمار‌های بدون آن بود که نشان می‌دهد این ترکیب توانایی جذب آب را افزایش داده و ساختار ژلی پایدارتری ایجاد می‌کند. تعداد سلول‌ باکتری‌های زنده درون کپسول‌ نیز تحت‌تاثیر نوع فرمولاسیون قرار گرفت به به‌طوری‌که در فرمولاسیون‌های بدون بنتونایت (ck و a)، تعداد جمعیت باکتری‌ بیش‌تری پس از کپسوله‌سازی در آزمون سنجش میزان زنده‌مانی باکتری‌ مشاهد شد، اما در بلندمدت (90 روز) در آزمون میزان ماندگاری سلول‌های باکتری، روند کاهش جمعیت باکتری‌ در این فرمولاسیون‌ها (ck و a) بیش‌تر بود. در مقابل، در فرمولاسیون‌های حاوی بنتونایت و نشاسته، میزان آزادسازی باکتری کندتر و پایدارتر بود و جمعیت باکتری‌های زنده پس از 90 روز نگهداری، مقدار بالاتری در مقایسه با فرمولاسیون بدون بنتونایت و نشاسته و تیمار بدون کپسوله‌سازی (free cell) نشان داد. نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که استفاده از فرمولاسیون آلژینات سدیم - بنتونایت - نشاسته - نانو سیلیس می‌تواند یک روش کارآمد برای افزایش زنده‌مانی و طول عمر باکتری‌های محرک رشد گیاه در محیط‌های آزمایشگاهی باشد. ترکیب بنتونایت موجب بهبود استحکام مکانیکی و کاهش زیست‌تخریب‌پذیری و کنترل نرخ آزادسازی باکتری در کپسول‌ها شد، درحالی‌که نشاسته به‌عنوان یک ماده حفاظتی باعث بهبود زنده‌مانی باکتری‌ها شد. بنابراین به نظر می رسد این فناوری در آینده می‌تواند به‌عنوان یک مکمل مناسب برای کودهای شیمیایی در کشاورزی پایدار مورد استفاده قرار گیرد و نقش مهمی در بهبود حاصلخیزی خاک و افزایش رشد گیاه ایفا کند.

evaluating the effect of encapsulated bacillus subtilis formulations on viability، controlled release، and bacterial persistence under laboratory condition

background and objectives:the rapid growth of the global population and increasing demand for agricultural production، coupled with the degradation of soil quality and water resources، have created significant challenges in sustainable agriculture. therefore، the application of plant growth-promoting bacteria (pgpb) has been considered as a supplement to chemical fertilizers and to reduce their consumption. these bacteria play crucial roles in enhancing plant growth، improving soil fertility، and mitigating environmental stresses. however، their survival under field conditions is often compromised by unfavorable environmental factors such as drought، salinity. this study aimed to evaluate the effectiveness of a bioformulation composed of sodium alginate، bentonite، starch، and nanosilica on capsule stability، viability of encapsulated pgpb and the controlled release of bacterium into the environment.materials and methods:to conduct this study، a bacterial suspension was first prepared using a nutrient broth medium. capsules were then produced using the droplet method in a 2% calcium chloride solution using formulations containing sodium alginate، bentonite، starch، and nanosilica. various physical and biological parameters were assessed، including capsule diameter، expansion rate، loading efficiency، bacterial viability، biodegradability، bacterial release rate، and survival rate of the bacterial cells.findings:the results indicated that incorporating bentonite into the formulation enhanced the mechanical strength of the capsules and reduced their biodegradation rate. capsules containing both bentonite and starch exhibited less diameter reduction after the drying process than those without these components، indicating greater structural stability. the expansion rate was higher in capsules containing bentonite، suggesting improved water absorption and the formation of a more stable gel matrix. the bacterial cell counts within the capsules were influenced by the formulation type. while higher initial viability was observed in formulations without bentonite (ck and a)، a significant decline in the bacterial population was recorded over 90 days. in contrast، formulations containing bentonite and starch demonstrated a slower and more controlled bacterial release and maintained higher viable bacterial populations after 90 days than formulations without these additives and the non-encapsulated control (free cells). conclusion:this study demonstrated that the use of a sodium alginate–bentonite–starch–nanosilica formulation is an effective strategy for enhancing the viability and persistence of plant growth-promoting bacteria under laboratory conditions. bentonite contributed to improved mechanical strength، reduced biodegradability، and better-controlled bacterial release، while starch served as a protective agent enhancing bacterial survival. therefore، this technology holds promise in the future as a suitable supplement to chemical fertilizers in agriculture، and play an important role in improving soil fertility and promoting plant growth.