اثر فرآورده‌های آلی حاصل از تفاله زیتون بر فراهمی فسفر و عملکرد میوه زیتون (arbequina)

سابقه و هدف: میوه و روغن زیتون به علت دارا بودن خواص عالی و آنتی‌اکسیدانی از ارزش تغذیه‌ای بسیار بالایی برخوردار است. پسماند حاصل از روغن‌کشی میوه زیتون حاوی موادآلی و عناصر معدنی خصوصا فسفر بوده که می‌تواند به عنوان منبع غنی کود‌آلی در کشاورزی مورد استفاده قرار گیرد. بنابراین، هدف از اجرای این پژوهش، مصرف دوباره پسماند حاصل از روغن‌کشی میوه زیتون و کاربرد آن به عنوان کود آلی در باغات در جهت بهبود وضعیت تغذیه‌ای درختان و عملکرد میوه زیتون می‌باشد.مواد و روش‌ها: ابتدا فرآورده‌های مختلف نظیر کمپوست، ورمی‌کمپوست و زغال زیستی از تفاله جامد زیتون تولید شدند. سپس بخشی از کمپوست و ورمی‌کمپوست با سنگ فسفات به میزان 1% وزنی به همراه زادمایه باکتری‌های حل کننده فسفر (باسیلوس مگاتریوم) و تثبیت کننده نیتروژن (ازتوباکتر کروکوکوم)؛ گوگرد به میزان 1% وزنی به همراه جدایه‌های تیوباسیلوس (تیوباسیلوس تیوپاروس) به صورت بیولوژیکی و بخشی دیگر از کمپوست و ورمی‌کمپوست نیز با اختلاط کودهای نیتروژنی، فسفری و گوگردی به میزان 1 درصد وزنی به ترتیب از منابع اوره، سوپرفسفات تریپل و گوگرد عنصری به صورت شیمیایی غنی‌سازی شدند. زغال‌زیستی با نیتروژن، فسفر و پتاسیم (npk) به روش داغ غنی‌سازی شد. تیمارها در بخش سایه‌انداز درختان زیتون به روش چالکود اعمال گردید. مقدار مصرف تفاله جامد زیتون و فرآورده‌های تولیدی از آن 3 درصد وزنی و مقادیر npk از منبع اوره، سوپرفسفات تریپل و سولفات پتاسیم و همچنین عناصر کم مصرف براساس نتیجه آزمایش خاک بود. آزمایش در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی بر روی رقم آربکین در سه تکرار با 12 تیمار که شامل تفاله جامد زیتون، کمپوست غنی نشده، کمپوست غنی شده شیمیایی، کمپوست غنی شده بیولوژیکی، ورمی‌کمپوست غنی نشده، ورمی‌کمپوست غنی شده شیمیایی، ورمی‌کمپوست غنی شده بیولوژیکی، زغال زیستی غنی نشده، زغال زیستی غنی شده شیمیایی، npk (750 گرم اوره، 250 گرم سوپر فسفات تریپل، 750 گرم سولفات پتاسیم)، شاهد مثبت ( 10 کیلوگرم کودگاوی)، شاهد (بدون کود گاوی) بودند و در مجموع 36 نمونه در باغ مادری زیتون علی‌آباد شهرستان رودبار استان گیلان اجرا شد. در نهایت برخی ویژگی‌های خاک، فسفر برگ و عملکرد زیتون اندازه‌گیری شدند.یافته‌ها: نتایج این پژوهش نشان داد که اثر تیمارها بر فسفر قابل جذب خاک، فسفر برگ و عملکرد زیتون در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار شد. حداکثر مقدار فسفر قابل جذب خاک متعلق به زغال زیستی غنی نشده 17.43 میلی‌گرم بر کیلوگرم بود و نسبت به شاهد 272.43 درصد افزایش داشت. بالاترین مقدار فسفر برگ و عملکرد میوه زیتون متعلق به تیمار ورمی‌کمپوست بیولوژیک بود که به ترتیب 0.33 درصد و 50.33 کیلوگرم به ازای هر درخت بود. با کاربرد ورمی‌کمپوست بیولوژیک، عملکرد زیتون 93.58 درصد نسبت به شاهد افزایش داشت.نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج، کاربرد 9 کیلوگرم زغال زیستی سبب افزایش غلظت فسفر قابل جذب خاک شد. همچنین بالاترین مقدار فسفر برگ و عملکرد میوه زیتون در خاک‌های دارای ورمی‌کمپوست تلقیح شده با باکتری به ‌دست آمد. به نظر می‌رسد درختان زیتونی که با ورمی‌کمپوست حاصل از تفاله جامد زیتون غنی شده با باکتری تغذیه شده‌اند، از نظر اسیدیته، قابلیت هدایت الکتریکی، فسفر برگ و عملکرد میوه زیتون رضایت بخش بوده‌اند. بنابراین، می‌توان از باکتری‌های محرک رشد گیاه در غنی‌سازی کمپوست و ورمی‌کمپوست برای بهبود کیفیت خاک و عملکرد زیتون خاک‌های آهکی بهره برد. ضمنا، ورمی‌کمپوست بیولوژیک به عنوان تیمار برتر شناخته شد.

effect of organic products of olive mill waste on soil characteristics and olive fruit quality (arbequina)

background and objectives: fruit and olive oil due to having excellent and antioxidant properties have top nutrition value. residue from oil extraction of olive fruit contains organic matters and mineral elements especially phosphorus that it can be used as rich source of organic fertilizer in agriculture. therefore, the goal of implementation this research was reusing the waste obtained from oil extraction of olive fruit and its use as organic fertilizer in groves to improve nutrition condition of trees and olive fruit yield.materials and methods: at first, different products like compost, vermicompost and biochar were produced from olive solid waste. then, part of compost and vermicompost were inoculated with phosphate rock amount of 1% weight along with phosphorous dissolving bacteria (bacillus megaterium) and nitrogen stabilizer (azetobacter crococcum); sulfur amount of 1% weight along with thiobacillous (thiobacillus thioparous) biologically and another part of compost and vermicompost were inoculated by mixing nitrogen, phosphorus and sulfur fertilizers amount of 1% weight from the sources urea, triple super phosphate and elemental sulfur chemically, respectively. biochar was inoculated with nitrogen, phosphorus and potassium (npk) in a hot way. treatments were applied in the shady section of the olive trees inside of the holes by the chalkod method. the amount of use olive solid waste and its products were 3% weight and amount of npk from sorce urea, tripl superphosphate and potassium sulphat and micro elements were according to result of soil examination. the experiment was carried out in a randomized complete block design on arbequina in three replications with 12 treatments which includes solid olive mill (om) non enriched compost (c) chemically enriched compost (cc) biologically enriched compost (cb) non enriched vermicompost (v) chemically enriched vermicompost (vc) biologically enriched vermicompost (vb) unenriched biochar (b) chemically enriched biochar (bc) npk (750 grams of urea, 250 grams of triple superphosphate, 750 grams of potassium sulfate), manure (with 10 kg of cow manure) control (without cow manure) and a total of 36 samples were performed in aliabad olive garden, rudbar city, guilan province. finally, some soil characteristics, leaf phosphorus and olive yield were measured.results: the results of this research showed that, effect of treatments on soil available phosphorus, leaf phosphorus and olive yield was significant at 1%. maximum of soil available phosphorus was belong to non inoculated biochar 17.43 miligram per kilogram and it has an increase compared to control aboute 272/43 %. the highest amount of leaf phosphorus and fruit yield was belong to biological vermicompost treatment that it was 0.33% and 50.33 kilogram for per tree, respectively. using biological vermicompost, olive yield had an increase 93.58 % compared to control.conclusion: according to the results, the use of 9 kg of biochar increased the concentration of absorbable phosphorus in the soil. also, the highest amount of leaf phosphorus and olive fruit yield were obtained in soils with vermicompost inoculated with bacteria. it seems that olive trees fed with vermicompost obtained from solid olive pomace enriched with bacteria were satisfactory in terms of acidity, electrical conductivity, leaf phosphorus and olive fruit yield. therefore, plant growth stimulating bacteria can be used in compost and vermicompost enrichment to improve soil quality and olive yield in calcareous soils. meanwhile, biological vermicompost was recognized as the superior treatment.