شناسایی نماتدهای انگل گیاهی غلات در استان ایلام و تعیین گونه های انگلی غالب

مقدمه: عمده ترین بخش مواد غذایی جمعیت جهان را غلات تشکیل می دهند. با توجه به اهمیت و افزایش سطح زیرکشت این محصولات یکی از راه های افزایش عملکرد، محافظت از آن ها در برابر هجوم آفات و بیماری ها می باشد. یکی از مخرب ترین بیمارگرهای این گیاهان در دنیا نماتدها می باشند. مواد و روش ها: به‌منظور شناسایی فون نماتدهای انگل گیاهی غلات در استان ایلام طی سال‌های زراعی 1399-1398 تعداد 117 نمونه خاک و ریشه از مزارع مختلف غلات در استان ایلام جمع‌آوری گردید و نماتدهای انگل گیاهی این مزارع شناسایی شد. استخراج نماتدها با استفاده از ترکیب روش الک و سانتریفیوژ انجام گرفت. سپس جهت تهیه اسلایدهای میکروسکوپی دائمی، تثبیت و انتقال آن‌ها به گلیسرین صورت گرفت. سپس و برش‌های عرضی لازم از قسمت‌های مختلف بدن نماتدها تهیه گردید. با استفاده از میکروسکوپ نوری مجهز به دوربین دیجیتالی خصوصیات مورفومتریکی و مورفولوژیکی آن‌ها مورد بررسی قرار گرفت. شناسایی جنس و گونه‌های نماتدها با استفاده از کلیدهای شناسایی معتبر و مقایسه با شرح اصلی انجام شد.نتایج: در این بررسی 16 جنس و 23 گونه نماتد شامل: aphelenchus avenae ، aphelenchoides limberti، angunia tritici، ditylenchus dipsaci، scotylenchus rugosus، merlinius brevidens، m. microdorus، heterodera avenae، h. filipjevi، helicotylenchus digonicus، h. vulgaris، h. exallus، pratylenchoides persicus، pratylenchus neglectus، p. thornei، zygotylenchus guevarai، boleodorus thylactus، discotylenchus discretus، filenchus vulgaris، f. discrepans، f. facultativus، neopsilenchus magnidens و paratylenchus hamatus متعلق به راسته rhabditida از اندام های هوایی، ریشه و خاک اطراف ریشه مزارع غلات استان ایلام شناسایی شدند که از بین آن ها به غیر از گونه های heterodera avenae، h. filipjevi و angunia tritici سایر گونه ها برای اولین بار از مزارع غلات این استان گزارش می‌شوند. بحث و نتیجه گیری: چهار گونه شامل: heterodera filipjevi،pratylenchus neglectus ، p. thornei و helicotylenchus digonicus به عنوان گونه های انگلی غالب مزارع غلات استان ایلام تعیین شدند.

identification of nematode fauna of cereal plant parasites in ilam province and determination of dominant parasite species

introduction: due to the importance and damage of plant parasitic nematodes to agriculture and in order to identify the fauna of cereal plant parasitic nematodes in ilam province during the cropping years 2018-2019 .materials & methods: 117 soil and root samples were collected from different cereal fields and plant parasitic nematodes were identified. after transferring the samples to the laboratory, the nematodes were extracted using sieving, centrifugation method, and their stabilization and transfer to glycerin was performed by metamorphic method. then, from the fixed nematodes, permanent microscopic slides and necessary cross sections were prepared from different parts of the body of some worm-shaped nematodes. their morphometric and morphological properties were examined using a light microscope equipped with a digital camera. results: after recording the microscopic observations, using valid keys and comparison with the main description of the species was performed. in this study, 23 species of nematodes in 16 genus including; aphelenchus avenae, aphelenchoides limberti, paratylenchus hamatus, pratylenchoides persicus, pratylenchus neglectus, p. thornei, merlinius brevidens, m. microdorus, scotylenchus rugosus, heterodera avenae, h. filipjevi, angunia tritici, ditylenchus dipsaci, helicotylenchus digonicus, helicotylenchus vulgaris, helicotylenchus exallus, zygotylenchus guevarai, boleodorus thylactus, discotylenchus discretus , filenchus vulgaris, filenchus discrepans, filenchus facultativus and neopsilenchus magnidens, were identified from order, rhabditida from the aerial organs, roots and soil around of cereals root of ilam province. among them, except heterodera avenae, h. filipjevi and angunia tritici, other species are reported for the first time from the cereals in this province. conclusion: four species including: heterodera filipjevi, pratylenchus neglectus, p. thornei and helicotylenchus digonicus were determined as the dominant plant parasitic species from ilam province.