ارزیابی ریسک سلامت و انباشت زیستی فلزات سنگین در ماهیان خلیج فارس (سواحل بندرلنگه)

مقدمه: خلیج فارس از مهم ترین بوم سازگان های آبی جهان محسوب می گردد که در سالیان اخیر با تهدیدات محیط زیستی جدی روبرو گردیده است. فلزات سنگین به دلیل عدم قابلیت تجزیه پذیری زیستی خود، خطر بالقوه ای را از طریق انباشت در بافت های آبزیان و تاثیر بر سلامت انسان به عنوان مصرف کننده نهایی از خود نشان می دهند. از این رو، بررسی انباشت فلزات در پیکر موجودات آبزی و میزان ورود آن ها به بدن مصرف کنندگان، اولین اقدام در راستای پایش سلامت مصرف کنندگان محسوب می گردد.مواد و روش ها: مطالعۀ حاضر، انباشت زیستی سه فلز سرب، کادمیوم و کروم در اندام های مختلف ماهی حلوا سفید (pampus argenteus) و سرخو (lutjanus johnii) صید شده از سواحل بندرلنگه در شمال خلیج فارس را بررسی نمود. سپس میزان جذب روزانه و هفتگی (edi و ewi) در کودکان و بزرگسالان و حد مجاز مصرف برای آنان (crlim و crmm) و ریسک احتمال خطر مصرف این ماهی نسبت به بیماری های غیرسرطانی (thq) محاسبه شد. به همین منظور 30 قطعه از هر گونه ماهی، مطابق با دستورالعمل استاندارد، آماده سازی و هضم شیمیایی گردید. نتایج: بر مبنای نتایج، بیش ترین غلظت فلزات در بافت کبد ماهی سرخو و کم ترین آن در بافت عضله ماهی حلواسفید به دست آمد. روند نزولی انباشت فلزات در هر دو گونه به صورت کروم> کادمیوم> سرب و به ترتیب در بافت های کبد، آبشش و عضله بود. در این مطالعه غلظت فلزات در هر دو گونه ماهی در ماده‌ها بیش تر از نر‌ها بود. شاخص انباشت زیستی (baf) در مورد همه فلزات در ماهی سرخو نسبت به حلوا سفید بیش تر است که این امر ناشی از وابستگی بیش تر نیازهای تغذیه ای ماهی سرخو به رسوبات بستر است. بحث و نتیجه گیری: مقایسۀ غلظت فلزات در بافت های ماهیان با استاندارد سازمان جهانی (who) نشان داد که مصرف این دو گونه، سلامت عمومی مصرف کنندگان آن ها را تهدید نمی نماید. edi و ewi فلزات در هر دو ردۀ سنی بزرگسالان و کودکان و در هر دو گونه ماهی خوراکی از مقادیر مرجع به مراتب پایین تر بود. هم چنین میزان thq در افراد مصرف کنندۀ این دو گونه ماهی بسیار کم بوده و خطری مصرف کنندگان این ماهی ها را تهدید نمی نماید. نتایج حاصل از مطالعۀ حاضر، چارچوبی را برای مطالعات گسترده تر در زمینۀ تاثیر مصرف رژیم غذایی دریایی بر سلامت مصرف کنندگان فراهم خواهد آورد.