بررسی مورفولوژیک و مولکولی نماتودهای جدا شده از دستگاه گوارش ماهیان سرخو و قباد در آب‏های ‏خلیج فارس (استان هرمزگان)

مقدمه: با توجه به اهمیت ماهیان دریایی در تامین پروتئین حیوانی و بهداشت انسانی، مطالعه عوامل بیماری زای این ماهیان از جمله عوامل انگلی نقش مهمی در به کارگیری سیاست های پیشگیرانه و کنترل کیفی فراورده های شیلاتی دارد. از این رو شناسایی مورفولوژی و مولکولی انگل های ماهیان دریای خلیج فارس که از منابع عمده خوراک کشور محسوب می شوند، ضروری به نظر می رسد.مواد روش ها: در مطالعه حاضر، تعداد 20 قطعه ماهی آلوده سرخو و قباد از مناطق ساحلی استان هرمزگان شامل جزایر قشم و کیش تابستان1401 صید و مورد بررسی قرار گرفتند. برای هر ماهی، ویژگی های مورفولوژیک شامل طول و عرض کلی، وزن بدن، طول استاندارد در ماهی سرخو و طول چنگالی در ماهی قباد اندازه گیری و ثبت گردید. محوطه صفاقی، احشاء و سرتاسر لوله گوارش هر یک از ماهیان آلوده به صورت ماکروسکوپی از لحاظ وجود نماتودهای گوارشی بررسی و جداسازی گردید. سپس نماتودهای جمع آوری شده با استفاده از کلیدهای شناسایی معتبر شناسایی گردیدند. لاروهای نماتودها جهت تایید و تشخیص مورفولوژی و نیز به روش مولکولی با استفاده از پرایمرهای اختصاصی ازنواحی ژنومی its i& ii s, 5.8 ونیز s 18 مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج: از 20 قطعه ماهیان سرخو و قباد مورد بررسی در منطقه مورد مطالعه به ترتیب 18(90%) و 20 (100%) قطعه ماهی واجد آلودگی نماتودی بودند. در ماهیان قباد فراوان ترین گونه های نماتودی شناسایی شده به ترتیب terranova و ascarophis بودند. در ماهی سرخو نیز به ترتیب جنس هایascarophis ، raphid ascaris از فراوان ترین نماتودهای مشاهده شده تشخیص داده شد. در ماهیان قباد گونه های نماتود ascarophis، hysterothylacium و paracamalanus و در ماهیان سرخو نیزcapillaria ، eustrongyloides و cosmoxynmoides هم کم ترین میزان آلودگی را دارا بودند. در بررسی های مولکولی، لاروها و نماتودهای انگلی غیرقابل شناسایی از نظر مرفولوژیک به کمک pcr با پرایمرهای اختصاصی هر جنس، مورد ارزیابی قرار گرفتند گونه های نماتودی terranova ، anizakis ، ascarophis و hysterothylacium پس از توالی یابی و مقایسه میزان شباهت ژنوم آن ها با سایر گونه های نماتودی در بانک جهانی ژن (ncbi) در ماهیان سرخو و قباد آلوده تایید گردیدند.بحث و نتیجه گیری: این مطالعه نشان داد با توجه به بالا بودن میزان آلودگی نماتودی به ویژه نماتودهای مشترک بین انسان و دام anisakis وhysterothylacium در ماهیان استخوانی سرخو و قباد خلیج فارس قابل ملاحظه می باشد بنابراین لزوم توجه و نظارت بر مراحل پیشگیری از انتقال عوامل عفونت زای انگلی و نظارت بر مراحل فراوری و مصرف آبزیان دریایی جهت تامین سلامت و بهبود کیفیت آن ها اجتناب ناپذیر است.