تعیین بیومارکرهای خونی آلودگی سرب در خلیج گرگان با استفاده از شاخص های خون شناسی گاوماهی لکه دار (neogobius melanostomus, pallas 1814)

تحقیق حاضر، جهت مهیا کردن اطلاعات پایه ای از آسیب های اکوفیزیولوژیکی (شاخص های خونی) گاوماهی لکه دار در شرایط آزمایشگاهی و محیطی آلودگی سرب و در نهایت طراحی بیومارکرهای خونی ردیابی آلودگی سرب، در خلیج گرگان انجام گردید. در مطالعات آزمایشگاهی، 400 قطعه  گاوماهی لکه دار با میانگین وزنی 7/16±35 گرم به طور زنده صید شده و به مدت 14 روز در معرض غلظت های 0، 3/75، 7/5 و 15 میلی گرم بر لیتر سرب قرار داده شدند. پس از اتمام آزمایش، از ماهیان نمونه های خون و کبد  تهیه شده و مورد آنالیز های خون شناسی و سم شناسی قرار داده شدند. در تست میدانی، نمونه های ماهی، آب و رسوب، از 4 منطقه به نام خزینی1، خزینی2، قره سو و گرگانرود تهیه گردید. علاوه بر سنجش سرب در آب، رسوب و بافت کبد، نمونه های خون ماهیان نیز، مشابه آن چه در مورد شرایط آزمایشگاهی ذکر شد، آنالیز گردید. طبق نتایج، از بین پارامترهای خون شناسی گاوماهی لکه دار، مونوسیت، گلبول قرمز، هموگلوبین  و mchc، یک همبستگی مثبت و قابل توجه ای و  لنفوسیت  و mcv، یک همبستگی منفی و قابل توجه ای با  آلودگی سرب  تجمع یافته در کبد گاوماهیان در شرایط آزمایشگاهی نشان داد و در شرایط محیطی، مونوسیت یک همبستگی مثبت و معنی داری و ائوزینوفیل  یک همبستگی منفی و معنی داری با آلودگی سرب کبد گاوماهیان در شرایط محیطی نشان داد. نوتروفیل نیز  یک روند افزایشی را با تغییرات آلودگی سرب کبد نشان داد، ولی این تغییرات معنی دار نبود. در مجموع ، از بین  شاخص های خونی گاوماهی لکه دار، درصد مونوسیت خون به دلیل نشان دادن همبستگی بالا و روند یکسان در هر دو شرایط محیطی و آزمایشگاهی (0/05>‏p‎‏)، به عنوان موثرترین و کارآمدترین بیومارکرخونی آلودگی سرب در گاو ماهی لکه دار پیشنهاد گردید.

Determination of blood biomarkers of lead pollution in Gorgan Gulf using blood indices of Mottled Goby (Neogobius melanostomus, Pallas 1814)

The present study was carried out for providing basic information on the ecophysiological damages (blood indicators) of Mottled Goby in laboratory and environmental conditions of lead contamination and finally the design of blood biomarkers of lead contamination in Gorgan Gulf. In the laboratory studies, 400 piece of fishes with the weight average of 35±7.16 g were lively caughted and the tested fishes were exposed to concentrations of 0, 3.75, 7.5 and 15 mg/L of  lead for 14 days. After the completion of the experiment, the samples of blood and  liver were collected from fishes and the samples surveyed  by the analyses of hematology and toxicology. In the field test, the samples of fish, water and sediment were prepared from 4 areas, Khozeini 1, Khozeini 2, Gharasu, and Gorgan rud. In addition to the measuring lead in water, sediment and liver tissue, the samples of blood  from caughted fishes were similarly analyzed with the laboratory conditions mentioned. According to the results, among the hematologic parameters of  Mottled Goby, monocyte, red blood cell, hemoglobin and MCHC showed a positive and significant correlation and lymphocyte and MCV showed a negative and significant correlation with accumulated lead contamination in the liver of Mottled Goby in laboratory conditions and in environmental conditions, monocyte showed, a positive and significant correlation and eosinophil showed a negative and significant correlation with the contamination of lead in the Mottled Goby liver in environmental conditions. Neutrophil also showed an increasing trend with changes of  lead contamination in liver. In total, among the blood indices of Mottled goby, the monocyte percentage of the blood was proposed as the most effective and efficient blood biomarker of lead contamination in Mottled goby, due to the high correlations and the same trend in both environmental and laboratory conditions (P<0.05).