تاثیر شاخص شرایط پولی، مالی و ارزی بر قاچاق سوخت در اقتصاد ایران با استفاده از مدل خودرگرسیون برداری ساختاری

مقاله حاضر به بررسی تاثیر شاخص شرایط پولی، مالی و ارزی بر قاچاق سوخت و فرآورده‌های نفتی در اقتصاد ایران با به‌کارگیری مدل خودرگرسیون برداری ساختاری svar بر اساس داده‌های فصلی 1400-1390 ‌می‌پردازدتکانه وارده از ناحیه تفاوت قیمت داخلی و فوب خلیج‌فارس فرآورده‌های نفتی، قاچاق سوخت دائماً قاچاق سوخت را تشدید می‌نماید و اثر آن فزاینده است. ضمناً تکانه وارده از سمت شاخص شرایط مالی و شاخص شرایط پولی چندان بااهمیت نبوده و تکانه وارده از سمت شاخص فشار بازار ارز ابتدا تاثیر منفی داشته و بعد از 5 دوره شوک صفر شده و تاثیر آن مثبت ‌می‌شود.  نتیجه‌گیری: نتایج تجزیه واریانس نشان می‌دهد طی دوره‌های مختلف، نوسانات متغیر قاچاق سوخت عمدتاً توسط تفاوت قیمت داخل کشور و خارج از آن توضیح داده می‌شود. در حقیقت حفظ قیمت سوخت و فرآورده‌های نفتی داخلی کمتر از برابری صادراتی، راه بسیار ناکارآمدی برای یارانه دادن به مصرف داخلی نفت است. علاوه بر ضایعات ناشی از قیمت پایین، رانت را برای قاچاقچیان فراهم کرده و عدم تعادل مالی کشور را بدتر می‌کند.

investigating the impact of monetary, financial and exchange market conditions on fuel smuggling in the iranian economy using the svar model

the article examines the impact of monetary, financial and exchange market pressure indexes on fuel and petroleum products smuggling in iran’s economy by applying svar structural vector autoregression model based on seasonal data of 1390-1400. the model results show that the impulse response from the domestic and fob persian gulf price difference of petroleum products, fuel smuggling constantly aggravates and its effect is increasing. in addition, the impulse response of the financial condition index and monetary conditional index is not very important, and the impulse from the exchange market pressure index has a negative effect at first, and after 5 periods of shock, it becomes zero and its effect becomes positive.the results of the variance decomposition analysis show that in different periods, the fluctuations of the fuel smuggling variable are explained by the difference between domestic and fob persian gulf price differenence of petroleum products. in fact, fixing the domestic oil products price below the export parity price is a very inefficient way to subsidize domestic oil consumption. in addition to the waste caused by low price, it has provided rents for smugglers and worsens the country’s fiscal imbalance.