دراسه البنیه المبتدئیه فی خطابات موسى وقومه فی القرآن الکریم

اعتنى علماء اللغه المسلمون وادباء العرب اعتناء خاصاً بتراکیب القرآن الکریم واسالیبه الفریده للوصول الى اسراره ومعارفه الزاخره واثر ذلک کثرت الدراسات القرآنیه؛ حیث نبعت منها المکاتب اللسانیه المختلفه. نظرا لاهمیه هذا الکتاب الشریف لفظاً ومعنى، یهدف هذا البحث الى دراسه خطابات موسى علیه‌السلام وقومه فی القرآن الکریم وذلک بعد دراسه کیفیه استخدام المعانی فی هذه الآیات بناء على الرویه الوظیفیه النظامیه المستنده الى هالیدای (2004) من خلال المنهج الوصفی- التحلیلی وهی من اهم اتجاهات اللسانیّات الوظیفیّه. یعالج البحث هذا السوال الرئیس، کیف یمکن معالجه البنیه المبتدئیه فی خطابات موسى علیه‌السلام وقومه بناء على النظریه الوظیفیه النظامیه المستنده الى هالیدای؟ وما دور استخدامها فی تفهیم غرضهم واتضاح موضوع النقاش فی القرآن الکریم؟ لذلک تمت دراسه الآیات القرآنیه التی تتضمّن خطاباته علیه‌السلام وخطابات قومه فی القرآن الکریم کخطاب واحد وذلک بعد کشفها وتحدیدها، ثم بادرنا بتصنیف المعطیات وقمنا بدراستها وتحدید تواترها. ومما توصّلنا الیه فی هذه الدّراسه انّ النسب الاحصائیه للجملات الخبریه اکثر تواترا والجملات الامریه فی المرتبه الثانیه والسبب یکمن فی انَّ النبی موسى علیه‌السلام، استخدم اسلوب الموعظه فی الخطوه الاولى وتحدّث قومه بکلمات اخباریه؛ اما بما ان النفوس والطبائع یکرهون النصح بکلمات الامر والنهی وینفرون منها ولو کانت بصالحهم، فقد التزم باستخدام هذا الاسلوب باقل قدر ممکن واثر ذلک استخدم النصیحه فی الخطوه الثانیه. والمبتدا المرکب اکثر تواترا بالنسبه الى المبتدآت البسیطه فی کلا الخطابین وانّ الجملات، اکثرها، غیر موسومه فی الخطابین.

a study of the thematic structure in the moses’s discourse, and his people in the holy qur’an

muslim linguists and arab writers paid special attention to the structures of the holy qur’an and its unique methods for accessing its rich secrets and knowledge.regarding the importance of this noble book in word and meaning, this research intends to study the discourse of moses, and his people in the holy qur’an, after studying how meanings are used in these verses based on the functional systemic grammar based on halliday (2004 ad) through the descriptive-analytical approach. it is one of the most important trends in functional linguistics.the research contains this main question: how can the initial structure in the discourse of moses, and his people be matched based on the functional systemic grammar theory based on halliday? what is the role of using them in understanding their purpose and clarifying the topic of discussion in the holy qur’an? therefore, the qur’anic verses that include his discourse, and the discourse of his people were studied in the holy qur’an as one discourse, after revealing and defining them. then we categorized the data and studied it and determined its frequency. what we found in this study is that the statistical percentages for declarative sentences are more frequent and imperative sentences are in second place.the reason of that is the prophet, used admonition in the first step and then advice and the multiple theme is more frequent compared to the topical theme in both discourse and most of the sentences are unmarked in the two discourse.