بررسی رمان موسم مهاجرت به شمال اثر طیب صالح بر اساس نظریه الگوی ارتباطی یاکوبسن

بررسی آثار ادبی بر اساس رویکردهای نوین، از جمله نظریه ارتباطی یاکوبسن، یکی از شیوه‌های موثر برای کشف عمق و چندلایه بودن این آثار است. یاکوبسن، از بنیان‌گذاران مکتب زبان‌شناسی نقش‌گرا، بر این باور است که هر متنی دارای شش کارکرد عاطفی، ترغیبی، ادبی، همدلی، ارجاعی و فرازبانی است که گوینده و دریافت‌کننده از ارکان اصلی آن بوده و ارتباط بدون این دو فاقد معناست. یکی از رمان‌های مشهور جهان عرب، «موسم مهاجرت به شمال» اثر طیب صالح نویسنده سودانی است که به توصیف استعمار انگلیس و جامعه پرداخته است. پرداختن به این اثر از منظر بررسی اهداف ارتباطی حائز اهمیت است؛ چراکه هر متنی بنا بر دیدگاه یاکوبسن دارای پیام‌های متعدد است و متکلم با اشارات مشترک، پیغامی فرا متنی به مخاطب منتقل می‌کند. در این جستار، نگارندگان با روش توصیفی - تحلیلی و با تکیه بر این رویکرد به بررسی کارکردهای شش‌گانه در این رمان پرداخته‌اند. نتایج حاکی از آن است که نویسنده‌ با استفاده از کانال‌های ارتباطی متنوع، پیام‌هایی درباره مسائل اجتماعی و فرهنگی، استعمار، هویت و بیگانگی، فرودستی و تبعیض را به خوانندگان انتقال می‌دهد و مخاطب با خوانش این اثر، خود را در دنیایی از پیام‌ها می‌یابد. همچنین، گاه یک عبارت دارای چندین کارکرد است که بیانگر مهارت نویسنده در انتقال مفاهیم و بازتاب  فضای جامعه و رنج‌های انسان معاصر و تلاش برای اصلاح آن از طریق زبان ادبی است. با استفاده از این نظریه، می‌توانیم به درک بهتری از ساختار و کارکردهای ارتباطی در این رمان برسیم و پیام‌های پیچیده و چندلایه آن را بهتر تفسیر کنیم

analysis of the novel called migration to the north by tayeb saleh based on jacobsen’s communication model theory

examining the literary works of theory is one of the new methods, including jacobsen’s communication, based on discovering the depth and multi-layeredness of these works. jacobsen, one of the founders of the role-playing school of linguistics, believes that every text has six emotional, persuasive, literary, empathetic, referential, and metalinguistic functions that the speaker and receiver are its main elements, and communication is without these two meanings. one of the famous novels of the arab world, season of migration to the north by tayeb saleh, a sudanese writer, describes british colonialism and society. it is important to address this work from the perspective of examining communication goals; because, according to jacobsen’s point of view, every text has multiple messages, and the rhetorician conveys a metatextual message to the audience with common gestures. in this essay, the authors have analyzed the six functions in this novel with descriptive-analytical method and relying on this approach. the results indicate that the author conveys messages about social and cultural issues, colonialism, identity and alienation, inferiority and discrimination to the readers by using various communication channels, and the audience finds themselves in a world of messages by reading this work. also, sometimes a phrase has several functions, which shows the author’s skill in conveying concepts and reflecting the atmosphere of society and contemporary human sufferings and trying to correct it through literary language. by using this theory, we can gain a better understanding of the structure and functions of communication in this novel and better interpret its complex and multilayered messages