>
Fa   |   Ar   |   En
   الگوهای نام‌گذاری زنان در ادبیات مکتب‌خانه‌ای عصر قاجار: پژوهشی در تاریخ اجتماعی ادبیات عامه در ایران  
   
نویسنده حسین زاوه فهیمه ,زنجانی زاده هما
منبع تحقيقات تاريخ اجتماعي - 1399 - دوره : 10 - شماره : 1 - صفحه:149 -172
چکیده    روشها، الگوها و قواعد نام گذاری شخصیتهای داستانی به سبب نقشی که در نشان دادن منویات تولیدکنندگان داستانها دارند در مطالعات جدید نقد ادبی و نیز در مطالعات تاریخ اجتماعی زبان و ادبیات حایز اهمیت انگاشته شده اند. بررسی شیوه‌ها و مبناهای مختلف نام گذاری اشخاص در این گونه از ادبیات به‌ویژه در ادبیات عامه می‌تواند علاوه بر آشکارساختن ویژگیهای شخصیتی و فراهم ساختن امکانی برای بازشناسی جهان مطلوب پدیدآورندگان‌شان، بازتاب‌دهندۀ چارچوبهای فکری و فرهنگی اجتماعی ای باشد که این ادبیات در آنها تولید شده اند. در این مقاله با انتخاب مجموعه‌ای شامل هفتاد متن از داستانهای عامۀ رایج در قاجاری (بر اساس روایت و تنظیم حسن ذوالفقاری و محبوبه حیدری) و تحلیل محتوای آنها در کنار بررسی آماری نامهای مورد استفاده در این داستانها و دسته‌بندی این نامها با استخراج مبناهایی که تولیدکنندگان این داستانها در ذهن داشته‌اند، و سپس بررسی تفاوتهای این مبناهای نام گذاری، برای شخصیتهای زن و شخصیتهای مرد در این داستانها، نشان داده شده است که الگوی متعارف و متداول نام گذاری زنان در ادبیات داستانی قاجاری، به‌عنوان یک شاخصۀ فرهنگی و اجتماعی برآمده از جهان زیستۀ قاجاری، به‌روشنی تابعی از متغیرِ جنسیت بوده است که جمله به میزان حضور زنان در اجتماع و نوع نگرش جامعه به آنان نیز ناظراست.
کلیدواژه نام‌گذاری زنان، ادبیات مکتب‌خانه‌ای عصر قاجار، تاریخ اجتماعی ادبیات، جنسیت
آدرس دانشگاه فردوسی مشهد, ایران, دانشگاه فردوسی مشهد, گروه علوم اجتماعی, ایران
پست الکترونیکی homa009@yahoo.com
 
 

Copyright 2015
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved