مطالعه تطبیقی مضمون شکار در منابع تاریخی و رسانه‌های تصویری دوران فتحعلی شاه قاجار

در دوران قاجار به‌ویژه در زمان فتحعلی‌شاه، تصویر شاه یکی از مهم‌ترین موضوعات نقاشی درباری بود و بخش قابل تاملی از نگاره‌ها به شاه اختصاص داشت. یکی از تصاویر مهم این دوره که در رسانه‌های مختلف هنری می‌توان دید، تصویر شکار فتحعلی‌شاه است. مطالعه تکرار تصویر شاه در حال شکار، در آثار هنری متنوع و مکان‌های مختلف، از نگاه سیاسی، مذهبی و اجتماعی باتوجه به شرایط سیاسی ایران در این دوران دارای اهمیت است. از آنجا که تصویر شکار و شکارگاه به‌عنوان عملکردی آیینی و تربیتی بین مردم ایران از گذشته مهم بوده، هدف این مقاله بررسی مضمون شکار سلطنتی و دلایل استفاده از این موضوع در رسانه‌های تصویری و منابع مکتوب تاریخی دوران فتحعلی‌شاه است تا با شیوه تاریخی-تحلیلی و با روش تطبیقی، به درک مفهوم تصویر شکار به‌صورت اسنادی و کتابخانه‌ای بپردازد؛ تا بتوان به این پرسش پاسخ داد که لایه‌های معنایی آشکار و پنهان موضوع شکار بر اساس منابع تاریخی و تصویری دوران فتحعلی‌شاه چیست؟ دراین‌خصوص، پیش از هر چیز نیاز به درک بافت فرهنگی و سیاسی این دوره است؛ زیرا آثار فرهنگی و هنری همواره خواهان مطالعه، کاوش و درک روابط، بین تمامی پدیده‌ها و نمودهای اجتماعی آن جامعه است. از آنجا که هنر در مشروعیت‌سازی در جامعه و حافظه بصری افراد نقش دارد، با بررسی رویکرد فتحعلی‌شاه در شیوه‌های بازنمود باورهای مردمی از طریق شکار این نتیجه به دست آمد که فتحعلی‌شاه کاملاً به نقش هنر و ادبیات و تاثیرات آن در جامعه آگاه بوده است. باتوجه به شرایط ایران به دلیل فشار نیروهای بیگانه که سودای استعمار ایران را در سر داشتند، وی از تصویر شکار شاهی به‌عنوان رسانه‌ای قدرتمند برای تقویت ملی‌گرایی و ایجاد هویت ملی در اقشار جامعه و تاثیر آن بر جوامع بین‌المللی سود برد.

a comparative study of the theme of hunting in historical sources and visual media in the era of fath ali shah qajar

during the qājār period، and especially during the reign of fatḥ-ʿalī shah، the image of the shah was one of the most important subjects of court painting، and a considerable amount of painting was dedicated to the shah. one of the most important images of this period، which can be seen in various art media، is the image of fatḥ-ʿalī shah hunting. the study of the repetition of the image of the king hunting in different works of art and different places from political، religious and social point of view is important according to the political conditions of iran in this era. since the image of hunting and hunting ground has been important as a ritual and educational function among the people of iran since the past، the purpose of this article is to examine the theme of royal hunting and the reasons for using this theme in visual media and historical written sources of the era of feth ali shah، rather than using the historical method. this study has adopted an analytical and comparative method to understand the concept of hunting image in documentary and library form. to answer the following research question، what are the obvious and hidden semantic layers of the theme of hunting based on the historical and visual sources of fatḥ-ʿalī shah's era?، it is necessary to understand the cultural and political context of the period. because cultural and artistic works always require the relationship between all the phenomena and social manifestations of that society to be investigated، explored، and understood. since art plays a key role in creating legitimacy in society and the visual memory of the people، by examining fatḥ-ʿalī shah's approach to the ways of representing popular beliefs through hunting، it was concluded that fatḥ-ʿalī shah was fully aware of the role of art and literature and their effects in society. considering the conditions of iran due to the pressure of foreign forces who wanted to colonies iran، he benefited from the image of royal hunting as a powerful medium to strengthen nationalism and create national identity in the society and its influence on the international communities.