مطالعه تطبیقی نقش زنان در موسیقی سوگ اقوام بختیاری و سیستانی (با تاکید بر بررسی آیین‌های سوگواری گاگِریوَه و اَرده‌خوانی)

موسیقی بومی به عنوان یکی از انواع موسیقی، نمودی است از احوالات مردم و آداب و رسوم مخصوص هر قوم و به نوعی تاریخ شفاهی آن سرزمین محسوب می‌شود و حضور زنان در موسیقی اقوام می‌تواند بیانگر بخشی از بینش مردمان نواحی مختلف باشد. موسیقی بومی با توجه به محتوا، مضامین و کاربردشان، دارای اقسام مختلفی است و موسیقی سوگ به عنوان یکی از اقسام موسیقی بومی به مجموعه‌ای از موسیقی و آوازهایی اطلاق می‌شود که در مدح و غم از دست دادن فرد متوفی و در مراسم سوگواری خوانده شوند. هدف از این پژوهش پاسخ به این پرسش است که در آیین‌های سوگواری«گاگِریوَ» در اقوام بختیاری و «اَرده‌خوانی» در اقوام سیستانی، در اجرای آواها و برگزاری مراسم توسط زنان، چه شباهت‌ها و تفاوت‌هایی وجود دارد؟ از علل انتخاب این دو قوم می‌توان به پیشینه‌ فرهنگی، قدمت آداب و رسوم و نیز شباهت آیین‌های قومی این اقوام به یکدیگر اشاره کرد. در این راستا، به روش کتابخانه‌ای و بررسی مقالات منتشر شده و مصاحبه‌ از چند تن از اقوام بختیاری و سیستانی، نقش زنان در این سوگ آواهای بومی به شیوه‌ تطبیق مضمونی و روش تحلیلی، مورد بررسی و مطالعه قرار گرفت. با توجه به یافته‌های انجام شده، به نظر می‌رسد، زنان در هر دو قوم به عنوان اجرا کننده‌ سوگ آواها، نقش مهمی را در زنده نگه داشتن فرهنگ بومی و مذهبی این اقوام ایفا می‌کنند و در مجموع دارای وجوه مشترکی در محتوا و مفاهیمی نمادین چون روایی بودن و شیوه اجرای موسیقی سوگ، وزن و قالب ابیات سوگ سرود‌ها، هستند. پژوهش در راستای موسیقی بومی و مکتوب نمودن آنچه به عنوان باورهای یک قوم در قالب موسیقی بیان می‌شود، می‌تواند سبب حفظ و گسترش موسیقی اقوام شده و از نابودی آداب و رسوم، باورها، فرهنگ اصیل و زبان بومی هر قوم، جلوگیری کرده و سبب ماندگاری هویت بومی و فرهنگی و تاریخ شفاهی آن اقوام گردد.

a comparative study of the role of women in the mourning music of the bakhtiari and sistani tribes (with an emphasis on examining the mourning rituals of gagrivah and ardehkhani)

native music, as one of the types of music, is an expression of people's conditions and customs specific to each nation, and it is considered as an oral history of that land, and the presence of women in ethnic music can express a part of the vision of the people of different regions. native music has different types according to their content, themes, and application, and mourning music, as one of the types of native music, refers to a collection of music and songs that are sung in praise of the deceased person and in mourning ceremonies. the purpose of this research is to answer the question, what are the similarities and differences in the mourning rites of gagerivah in the bakhtiari tribes and ardehkhani in the sistani tribes, in the performance of voices and the holding of ceremonies by women? among the reasons for choosing these two ethnic groups, we can mention the cultural background, ancient customs and the similarity of the ethnic rituals of these ethnic groups. in this regard, the role of women in these native mourning sounds was investigated and studied by the method of thematic matching and analytical method, through the library method and the review of published articles and interviews with several members of the bakhtiari and sistani tribes. according to the findings, it seems that women in both ethnic groups play an important role in keeping alive the local and religious culture of these ethnic groups as performers of mourning sounds, and generally have common aspects in content and symbolic concepts. because the narrative and the way of performing mourning music, the weight and format of mourning verses are the hymns. research in the direction of native music and writing down what is expressed as the beliefs of a people in the form of music can preserve and expand the music of the peoples and prevent the destruction of the customs, beliefs, original culture and native language of each people and make them last. native and cultural identity and oral history of those peoples.