مطالعۀ تطبیقی آرای سیدحسین نصر و آنه ماری شیمل دربارۀ ابعاد معنوی خوشنویسی اسلامی

سیدحسین نصر و آنه‌ماری شیمل هر دو نزد اهل تحقیق شناخته ‌شده‌اند و هر دو مباحثی دربارۀ خوش‌نویسی اسلامی نگاشته اند که مورد توجه پژوهشگران حوزۀ هنر اسلامی بوده است. نصر در شمار فیلسوفان سرشناس معاصری است که منادی فلسفۀ جاویدان است و در برابر او شیمل فیلسوف و محققی است که در شمار پدیدارشناسان هرمنوتیک شناخته می‌شود. هر دو محقق در حوزه معنویت اسلامی تحقیقات مهمی دارند که مرجع پژوهش‌های دانشگاهی است. در نگاه نخست به نظر می‌آید این دو دانشمند در یک دسته‌بندی قرار دارند، لیکن تدقیق و ژرف‌نگری در آثارشان تفاوت‌ها و تشابه‌هایی را آشکار می‌کند که می‌شود آن را نمونه‌ای از تقارب و تباعد مناظر پدیدارشناختی و فلسفۀ جاویدان دانست. هدف تحقیق، تطبیقِ آرای نصر و شیمل درباره خوش‌نویسی و ابعاد معنوی آن است. پرسش این است: تفاوت و تشابه آرای نصر و شیمل درباره وجوه معنوی خوش‌نویسی اسلامی در چیست؟ تقارب و تباعد آرای ایشان تا چه حد است؟ این پژوهش از نوع توصیفی- تحلیلی و تطبیقی است و شیوۀ جمع آوری اطلاعات، کتابخانه ای است. نتایج بحث حاکی است علیرغم مطالعه کیفی و معنایی و تشابه در پافشاری بر کارکرد نمادین و معنوی خوش‌نویسی اسلامی در تحقیقات هر دو محقق، با توجه به این که رویکرد شیمل بر بافت فرهنگی، تکامل تاریخی و تحقیقات بین‌رشته‌ای تاکید دارد، نتیجۀ مطالعات وی به تفسیر مبتنی بر اذهان و تجربۀ انسان ها در جوامع اسلامی تکیه دارد. در حالی که رویکرد نصر بیشتر مبتنی بر تفاسیر متافیزیکی است که سرچشمۀ اصلی سنت و عامل رسیدن به کمال و درک زیبایی است؛ ازاین رو، نصر بر جنبه‌های متافیزیکی و کیهانی خوش‌نویسی که ریشه در آموزه‌های قرآنی و وحیانی اسلام و نیز فلسفۀ اسلامی دارد، تاکید می کند؛ درحالی که تمرکز شیمل در مطالعۀ خوش‌نویسی عمیقاً با تظاهرات عرفان اسلامی و بافت فرهنگی مسلمانان در هم آمیخته است.

comparative study of seyyed hossein nasr and annemarie schimmel's views on the spiritual aspects of islamic calligraphy

both seyyed hossein nasr and annemarie schimmel are known  to researchers. they have  studies on islamic calligraphy that have been  interest for researchers in the field of islamic art. nasr is one of the famous contemporary philosophers who is the harbinger of perennial philosophy, and schimmel is a philosopher and researcher who is known as a hermeneutics phenomenologist. both researchers have important studies in the field of islamic spirituality, which  are reference for academic research.  at the first, it seems that these two scientists have the same view about islamic calligraphy, but with closer view at their works reveals differences and similarities, which  that can be considered a sample of the convergence and divergence of phenomenological view and perennial philosophy. the purpose of this comparative study is research of nasr and schimmel`s views about islamic calligraphy and its spiritual aspects. the research question refers to the purpose. what are the differences and similarities nasr and schimmel's views about the spiritual aspects of islamic calligraphy?  to what limit is the convergence and divergence of their views? the research method is comparison of views and theories, analyzing and interpreting them, and obtain concepts. the method of gathering is using of library sources. the comparison`s results  indicate that despite the qualitative and semantic study of islamic calligraphy by both researchers, considering that schimmel's approach emphasizes cultural context, historical evolution and interdisciplinary research, the results of her studies are interpretations based on the minds and experiences of humans in the islamic societies. while nasr's approach is  based on metaphysical interpretations, which in his view is the main source of tradition and the factor of achieving perfection and understanding beauty; therefore, nasr emphasizes the metaphysical and cosmological aspects of calligraphy, which are rooted in the teachings of the qur'an and revelation of islam, as well as islamic philosophy; while schimmel's focus on the study of calligraphy is deeply intertwined with the manifestations of islamic mysticism and the cultural context of muslims.