بررسی مسائل اقتصادی و توسعه نیافتگی بلوچستان و سواحل مکران در عصر قاجار

منطقۀ بلوچستان و سواحل مکرانِ ایران به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی ازجمله دسترسی به بنادر کشورهای شرق و غرب آسیا، نزدیکی به منابع انرژیِ خلیج‌فارس و نیز پل ارتباطی با ممالک آسیای میانه، دارای ظرفیت‎های مهم اقتصادی و تجاری بوده‌است. نکته برجسته‎تر اینکه سواحل مکران دروازه ورود ایران به آب‌های آزاد دنیا محسوب می‎شود. نزدیکی بلوچستان به هندوستان به‎عنوان مستعمرۀ انگلیسی‎ها و حضور مداخله‎جویانه آنان بر اهمیت بلوچستان و مکران و تاثیر سیاسی منطقه بر تحولات سرزمینی ایران می‎افزود. اما علی‎رغم این موقعیت و نقش مهم این منطقه در تحولات عصر قاجار، چندان موردتوجه دولت‎ نبوده و زندگی مردم با چالش‎ها و نابسامانی‎های متعددی چون ناامنی، فقر، بی‌کاری و کشمکش‎های عشایر و طوایف روبرو بوده‌است. مسئلۀ اصلی پژوهش، بررسی علل عدم توسعۀ اقتصادی بلوچستان و سواحل مکران در عصر قاجار است. به‌تبعِ آن، سوال پژوهش این است که چه عواملی در توسعه‎نیافتگی این منطقه در عصر قاجار موثر بوده‌است؟ توسعه‎نیافتگی از منظر داخلی متاثر از سیاست‎ها و عملکرد ناکارآمد اقتصادی دولت، دوری جغرافیایی از مرکز، خلا قدرت دولت و ناامنی و نیز بی‎توجهی دولت به منطقه بود. ازنظر خارجی نیز باید به ادغام ایران در اقتصاد جهانی قرن نوزدهم و تحمیل قراردادهای تجاری اشاره کرد که درنتیجه رقابت قدرت‎های استعماری بر اقتصاد ایران و منطقه تاثیر منفی گذاشت. هدف مقاله جستجو و شناختِ علل عقب‎ماندگی سواحل مکران و بلوچستان است که با تاکید بر منابع  تاریخی و نشریات و به روش تاریخی و شیوه توصیفی- تاریخی، مسائل اقتصادی منطقه را مورد بررسی قرار داده است.

an analysis of economic issues and underdevelopment in balochistan and the makran coasts during the qajar era

the balochistan region and the makran coasts of iran have long had significant economic and commercial potential due to their important geopolitical positions, such as access to ports, proximity to the energy resources of the persian gulf, and their role as a bridge connecting iran to other countries. the makran coast is considered iran’s gateway to the world’s open waters. despite these advantages, the qajar government did not pay much attention to the region, and the local population faced significant challenges. this research investigates the reasons for the lack of economic development in baluchistan and the makran coasts during the qajar era. the central research question is: what factors contributed to the underdevelopment of this region during that time? underdevelopment was influenced by the inefficient economic performance of the government, geographical distance, a power vacuum, and insecurity. from a foreign perspective, it is also important to note the integration of iran into the world economy of the 19th century and the imposition of commercial contracts. as a result, the competition among colonial powers had a negative impact on iran’s economy. this article aims to explore the causes of the backwardness of the makran and baluchistan coasts, examining the region’s economic issues through historical sources and a descriptive-explanatory approach