زن غربی از منظر سیاحان و سفرای عثمانی و ایرانیِ اواخر قرن 18 و اوایل قرن 19

درک ماهیت مدرنیته و تحلیل پیشرفت‌های کشورهای اروپایی در قرون اخیر، یکی از دلایل اصلی ایجاد ارتباطات سیاسی و فرهنگی میان جهان شرق و اسلام، به‌ویژه ایران و عثمانی با غرب بود. سیاحان و سفرای سیاسی نقش محوری در این تعاملات داشتند و از هر دو منطقه، به اروپا سفر کردند. این مطالعه با هدف بررسی تطبیقی نگرش سیاحان و سفرای ایرانی و عثمانی به زنان غربی در اواخر قرن 18 و اوایل قرن 19 میلادی و تحلیل تاثیر این نگرش بر روابط فرهنگی و سیاسی شرق و غرب تدوین شده‌است. این پژوهش به این پرسش پاسخ می‌دهد که با وجود نزدیکی‌های فرهنگی و جغرافیایی ایران و عثمانی، چرا واکنش این دو کشور به تحولات اجتماعی غرب، به‌ویژه در حوزۀ زنان، متفاوت بوده‌است؟ یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که اگرچه هر دو گروه با تحولات عمیق اجتماعی در جوامع غربی مواجه شدند، اما واکنش‌ها و برداشت‌های آن‌ها تفاوت‌های قابل‌توجهی داشت. در عثمانی، این مواجهه اغلب با برنامه‌ریزی و مشارکت فعال ‌همراه بود، درحالی‌که در ایران، بیشتر جنبه‌ای انفعالی ناشی از تحولات سیاسی و نظامی بود. تصورات سیاحان و سفرا دربارۀ زنان غربی تحت تاثیر عوامل مختلفی از ارزش‌های فرهنگی- اجتماعی، تحولات سیاسی و نظامی و سطح تعاملات بین فرهنگی شکل گرفته‌است. این تصورات نه‌تنها بر روابط سیاسی و فرهنگی بین شرق و غرب تاثیرگذار بوده، بلکه در شکل‌گیری و تحولات جنبش‌های اجتماعی و سیاسی زنان در ایران و عثمانی نیز نقش محوری ایفا کرده‌اند.

the western woman from the perspective of ottoman and iranian travelers and ambassadors in the late 18th and early 19th centuries

understanding the nature of modernity and analyzing the advancements of european countries in recent centuries has been a primary reason for establishing political and cultural connections between the east, particularly iran and the ottoman empire, and the west. travelers and diplomats played a pivotal role in these interactions, journeying from both regions to europe. this research aims to conduct a comparative study of the attitudes of iranian and ottoman travelers and envoys towards western women in the late 18th and early 19th centuries and to analyze the impact of these attitudes on east-west cultural and political relations. given the geographical and cultural proximity of iran and the ottoman empire, this study seeks to answer the question of what differences and similarities existed in how these two groups confronted the social changes in the west, especially regarding women’s lives. research findings indicate that although both groups encountered profound social changes in western societies, their reactions and perceptions differed significantly. this encounter was often accompanied by planning and active participation in the ottoman empire, whereas in iran, it was more passive and driven by political and military developments. through a deep dive into travelogues, political reports, and other relevant sources, it becomes clear that various factors, such as socio-cultural values, political and military developments, and the level of intercultural interactions, shaped the perceptions of travelers and envoys about western women. these perceptions not only influenced political and cultural relations between the east and the west but also played a pivotal role in forming and developing women’s social and political movements in iran and the ottoman empire.