بررسی سیاست‎های فقرزدایی دولت پهلوی اول بر مبنای نظریه دولت‎ توسعه‎گرا (مطالعه موردی: اصفهان)

فقر به‌عنوان علت و معلول توسعه‎نیافتگی، از مظاهر اصلی دوره قاجار بود که با اشغال کشور در جنگ جهانی اول بر شدت آن افزوده شد. در چنان شرایطی، جامعه بیش از هر چیز به دنبال فردی برای ایجاد وحدت، امنیت، رشد، توسعه و رفع عوامل عقب‎ماندگی بود. رضاشاه در پاسخ به این شرایط زمانه روی کار آمد و اقداماتی را در جهت مدرنیزاسیون و توسعه کشور انجام داد. در همین راستا، او برنامه‎هایی را برای رفع فقر که یکی از عوامل و نشانه‎های توسعه‎نیافتگی محسوب می‎شد، اجرا کرد. هدف پژوهش حاضر، بررسی سیاست‎های فقرزدایی دولت پهلوی اول بر مبنای نظریه دولت توسعه‎گراست که با تمرکز بر اصفهان صورت می‎گیرد. این تحقیق با رویکردی توصیفی‌تحلیلی و با تکیه بر اسناد آرشیوی و نشریات محلی انجام می‎شود. نتایج تحقیق نشان‎ می‎دهد دولت پهلوی اول با هدف توسعه و مدرن کردن کشور، اقداماتی را برای رفع فقر انجام داد که ازجمله آن‌ها می‎توان به جمع‎آوری و اسکان فقرا، پرداخت کمک‎های نقدی، اطعام فقرا، تهیه پوشاک و ارائه خدمات آموزشی و بهداشتی رایگان اشاره کرد. هرچند این اقدامات تاثیراتی در رفع فقر آموزشی، بهداشتی و رفاهی فقیران داشت اما به دلیل فقدان روحیۀ فقیر‎نوازی و عدالت‎ورزی در نظام حاکم و سقوط دولت با اشغال دوبارۀ کشور در جنگ جهانی دوم، پدیدۀ فقر همچنان به‌صورت گسترده‎ای باقی ماند.

examining the poverty alleviation policies of the first pahlavi government based on the developmental state theory (case study: isfahan)

poverty, both a cause and effect of underdevelopment, was one of the main characteristics of the qajar period, worsening with the occupation of the country during world war i. in such circumstances, society sought a leader who could establish unity, security, and development while addressing the underlying causes of backwardness. in response to these conditions, reza shah came to power and initiated modernization efforts. as part of these efforts, he implemented programs aimed at poverty alleviation, recognizing poverty as both a symptom and a contributing factor to underdevelopment. the objective of this study is to examine the poverty alleviation policies of the first pahlavi government through the lens of the developmental state theory, with a particular focus on isfahan. this research employs a descriptive-analytical approach, relying on archival documents and local publications. the findings indicate that, in pursuit of national development and modernization, the first pahlavi government undertook several measures to combat poverty. these included providing shelter for the homeless, distributing financial aid, offering free meals, supplying clothing, and expanding access to free education and healthcare services. while these measures had some impact on reducing educational, health, and welfare-related poverty, the absence of a genuine commitment to social justice within the ruling system, coupled with the fall of the government following the re-occupation of the country during world war ii, resulted in the continued prevalence of poverty.