مطالعه تطبیقی عوامل ایجاد تعارض صلاحیت رسیدگی‌های قضایی و داوری در حقوق انگلستان با نگاهی به حقوق ایران

عوامل متعددی در تحقق تعارض صلاحیت رسیدگی قضایی و داوری نقش دارند. در پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش عوامل مذکور، به مطالعه تطبیقی رویکرد نظام‌های حقوقی انگلستان و ایران با روش تحلیلی - توصیفی پرداخته شده است. با بررسی‌های صورت گرفته می‌توان گفت شرط یا توافق‌نامه داوری، موافقت‌‌نامه adr، شروط  یک و چند‌طرفه، ترفندهای به کار گرفته شده توسط اصحاب دعوی در دادرسی، نظم عمومی و اعتبار امر مختوم‌، مهم‌ترین عوامل موثر در تعارض صلاحیت هستند که می‌توانند در روند داوری و دادرسی اخلال عمده ایجاد نمایند. در نظام حقوقی انگلیس با بررسی رویه قضایی و مقررات قانونی موجود، این نتیجه حاصل می‌گردد که تلاش شده است تا مواجهه با عوامل مذکور به نحوی باشد که از تاثیر این عوامل در تحقق تعارض صلاحیت کاسته شود. در نظام حقوقی ایران مقررات قانونی خاصی در این زمینه وجود ندارد و رویکرد رویه قضایی در این زمینه مشخص نیست که همین امر چالش تحقق تعارض صلاحیت را با مشکلات افزون‌تری همراه می‌کند. در این نوشتار با بررسی عوامل مذکور در نظام حقوقی انگلستان و ایران، ضمن تبیین نقش عوامل فوق در ایجاد تعارض صلاحیت، تلاش شده است خلاءهای موجود در نظام حقوقی ایران تبیین گردد. 

comparative studying the factors causing conflict of jurisdiction in judicial proceedings and arbitration in english law with a view to iranian law

several factors play a role in the realization of conflict of jurisdiction in judicial proceedings and arbitration. in this study, with the aim of examining the role of the aforementioned factors, a comparative study of the approaches of the legal systems of england and iran has been conducted using an analytical-descriptive method. based on the studies conducted, it can be said that the arbitration clause or agreement, adr agreement, unilateral and multilateral clauses, tactics used by the litigants in the proceedings, public order, and issue preclusion are the most important factors affecting the conflict of jurisdiction that can cause major disruption in the arbitration and proceedings process. in the english legal system, by examining the existing judicial practice and legal regulations, it is concluded that an attempt has been made to deal with the aforementioned factors in a way that reduces the impact of these factors on the realization of conflict of jurisdiction. in the iranian legal system, there are no specific legal regulations in this regard, and the judicial practice approach in this regard is not clear, which makes the challenge of realizing conflict of jurisdiction more difficult. in this article, by examining the aforementioned factors in the legal systems of england and iran, while explaining the role of the aforementioned factors in creating conflicts of jurisdiction, an attempt has been made to explain the gaps in the iranian legal system.