تبیین و تحلیل عوامل موثر بر برندسازی شهرهای رودخانه‌‌ای با تاکید بر رویکرد زیست‌محیطی-اکولوژیکی (موردمطالعه: شهر اهواز)

|  رودخانه‌ها در شهرهای رودخانه‌ای نقش کانونی در شکل‌گیری پیوندهای اکولوژیکی، اجتماعی و معنایی میان شهروندان و فضای زیست شهری ایفا می‌کنند. این پژوهش باهدف تحلیل سازوکارهای موثر بر تعلق مکانی شهروندان به رودخانۀ کارون، از روش مدل‌سازی معادلات ساختاری (sem)  و نرم‌افزار smartpls بهره گرفته است. چارچوب مفهومی پژوهش شامل هشت سازۀ پنهان بود: کیفیت اکولوژیکی، منظر طبیعی، ادراک زیبایی‌شناختی، مشارکت اجتماعی، تعلق مکانی، تصویر برند شهری، گردشگری اقتصادی و فعالیت‌های ورزشی و تفریحی رودخانه‌ای است. داده‌ها از‌طریق پرسشنامه‌ای ساخت‌یافته گردآوری و روابط میان متغیرها در قالب مدل درونی و بیرونی تحلیل شد. نتایج تحلیل مدل بیرونی حاکی از آن است که مدل روایی و پایایی قابل‌قبولی دارد؛ بارهای عاملی اغلب بالای 7/0، پایایی ترکیبی بالاتر از 7/0 و میانگین واریانس استخراج‌شده در اکثر سازه‌ها بیش از 5/0 گزارش شد که نشان‌دهندۀ روایی همگرای مطلوب است. یافته‌ها نشان داد که کیفیت اکولوژیکی تاثیر مثبت و معناداری بر توسعۀ گردشگری اقتصادی دارد (β = 0.267, p < 0.05) و گردشگری به‌نوبۀ خود، تعلق مکانی به رودخانه را به‌طور معنادار افزایش می‌دهد (β = 0.695, p < 0.01). همچنین، فعالیت‌های ورزشی و فراغتی پیرامون رودخانه نقش میانجی موثری در ارتقای حس تعلق دارند (β = 0.581, p < 0.01)، درحالی‌که اثر مستقیم کیفیت اکولوژیکی بر تعلق مکانی معنادار نبود. مدل درمجموع توانست 4/25 درصد از واریانس تعلق مکانی را تبیین کند و شاخص برازش کلی (gof = 0.42) نیز تاییدکنندۀ کفایت مدل است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که تجربۀ مثبت شهروندان از رودخانه، تنها از‌طریق بهبود عوامل محیطی حاصل نمی‌شود، بلکه نیازمند فعال‌سازی ظرفیت‌های گردشگری، مشارکت‌پذیری اجتماعی و تقویت کارکردهای فراغتی در بستر رودخانه است. این یافته‌ها بر ضرورت رویکردی یکپارچه در مدیریت فضاهای رودخانه‌ای شهری تاکید دارد، به‌گونه‌ای که برنامه‌ریزی محیطی با ارتقای تجربه‌پذیری و پیوند عاطفی شهروندان همراه باشد.

explaining and analyzing the factors influencing the branding of riverfront cities with an environmental–ecological approach (case study: ahvaz city)

rivers play a central role in shaping ecological, social, and symbolic connections between citizens and the urban living environment in riverfront cities. the present study aims to analyze the mechanisms influencing citizens’ place attachment to the karun river by employing structural equation modeling (sem) using smartpls software. the conceptual framework consisted of eight latent constructs: ecological quality, natural landscape, aesthetic perception, social participation, place attachment, city brand image, economic tourism, and river-based sports and recreational activities. data were collected through a structured questionnaire, and the relationships among the variables were examined within both the inner and outer models. the results of the outer model analysis indicated acceptable validity and reliability; factor loadings were mostly above 0.7, composite reliability exceeded 0.7, and the average variance extracted (ave) for most constructs was above 0.5, confirming satisfactory convergent validity. findings revealed that ecological quality had a positive and significant effect on the development of economic tourism (β = 0.267, p < 0.05), and tourism, in turn, significantly enhanced place attachment to the river (β = 0.695, p < 0.01). furthermore, sports and recreational activities around the river acted as an effective mediator in strengthening the sense of attachment (β = 0.581, p < 0.01), whereas the direct effect of ecological quality on place attachment was not significant. overall, the model explained 52.4% of the variance in place attachment, and the goodness-of-fit index (gof = 0.42) confirmed the adequacy of the model. the results suggest that citizens’ positive experiences with the river are not solely achieved through environmental improvements, but rather require the activation of tourism potentials, the enhancement of social participation, and the reinforcement of recreational functions along the river. these findings highlight the necessity of an integrated approach in the management of urban riverfront spaces, whereby environmental planning is coupled with improving experiential engagement and strengthening citizens’ emotional bonds.