نگاهی به باغ از منظر تاریخ و باستان‌شناسی

 باغسازی ریشه در هنر و باورهای ایران باستان دارد و تداوم آن در دوران اسلامی ایران بوده که در گذر زمان به جهان اسلام صادر شده است. بسیاری از باغ‌های دورۀ صفوی بر بقایای باغ‌های ساسانی بنا شده و سنت باغسازی ایرانی با عناصر سه‌گانه و مقدس آب، گیاه و نیایشگاه براساس نیایش عناصر طبیعت شکل گرفته است. به‌تدریج باغ‌‌مزارها و اماکن مقدس در دوران اسلامی پدید آمد. آن‌چه از گذشته تاکنون از باغ ایرانی-اسلامی بر جاست، شامل آب به‌گونۀ آبنما، حوض و چشمه، درختان میوه و سایه‌گستر و گل‌های زیبا، معطر و دارویی است. همچنین بنای چهارتاقی کوشک که در باغ‌های حکومتی به شاه‌نشین معروف است. بنابراین باغ ریشۀ مذهبی و برخاسته از باورهای مردم دارد که در دل طبیعت و پای کوه، چشمه و درختان کهنسال نیایش می‌کردند تاجایی‌که برای این عناصر مقدس نمادین قربانی‌ها نیز داشته‌اند. نیایش آناهیتا ایزدبانوی باروری و برکت و آب‌های پاک با نمادهای درخت و چشمۀ مقدس آمیخته است. تبلور دگردیسی آیین و باورهای کهن در باغ ایرانی-اسلامی مشهود است.

gardens through the lens of history and archaeology

garden design has its roots in the art and beliefs of ancient iran. over time, it has continued in the islamic era of iran and started being exported to the islamic world. many gardens of the safavid era were built on the remnants of sassanid gardens, and the iranian garden tradition, with the three sacred elements of water, plants, and places of worship, was shaped based on the worship of the elements of nature. gradually, the gardens of tombs and sacred places emerged in the islamic era. the remnant of the iranian-islamic gardens from the past to the present includes water in the form of fountains, ponds, and springs, fruit and shade trees, and beautiful, fragrant, and healing flowers. also, the four-arched pavilion building, which is known as ‘shahneshin’ in the government gardens. therefore, the garden has religious roots in the beliefs of the people who prayed in the heart of nature and at the foot of mountains, springs, and old trees, to the extent that they also made sacrifices for these symbolic sacred elements. the prayer to anahita, the goddess of fertility, blessing, and pure waters, is mixed with the symbols of the sacred tree and spring. the transformation of ancient rituals and beliefs is evident in the iranian-islamic garden.