درخت- خانه: غرابتِ درختان در نقاشی‌های داوود امدادیان

 شاید نتوان در سنت منظره‌نگاری ایران نقاشی مانند داوود امدادیان را یافت که به «درخت» در مقام یک موضوعی منحصر برای نقاشی چنین وفادار بوده باشد. علاوه‌بر شکل و جایگاه این درختان در ترکیب‌بندی، تکرار آن‌ها در آثار امدادیان نیز به رازگونگی آن‌ها افزوده است. در این پژوهش، این درختان در مقام «امری غریب» توصیف و تحلیل می‌شوند. در این پژوهش با اتخاذی رویکردی روان‌شناختی و بر مبنای صورت‌بندی مفهومی «امر غریب» نزد زیگموند فروید کوشش می‌شود که از «چگونگی» تجسم درختان در آثار امدادیان تحلیلی منسجم و دقیق ارائه شود. روش این پژوهش توصیفی - تحلیلی بوده است و از میان آثار داوود امدادیان با نمونه‌گیری هدفمند، آثاری برای تحلیل انتخاب شده‌اند که بتوانند ابعاد و مولفه‌های کلیدی چگونگی نمایش درختان در این آثار را نشان دهد. گردآوری اطلاعات در این مقاله به شیوه‌ای کتابخانه‌ای بوده است. یافته‌های این پژوهش حاکی از آن است که ازنظر شکلی در اغلب آثار امدادیان ساختاری مشابه تکرار شده است. مطابق این ساختار در میانه‌ اثر «چیزی» قرار گرفته است که بخش اعظم تابلو را می‌پوشاند، این چیز که غالباً در هیئت درخت تصور می‌شود در عین بیگانگی و مهابت، آشنا و نزدیک نیز هست، ازاین‌رو، واجد دیالکتیک بنیادین برسازنده‌ تجربه‌ «غرابت» است. غالباً در کنار این درخت عظیم نشانه‌های خسران در هیئت زوال و ویرانی در نمایش خانه‌ها یا درختان کوچک دیده می‌شود. این ازدست‌رفتگی‌ها و وجه مالیخولیایی در تصویر درختان عظیم میانه‌ اثر، وجهی عمیق‌تر و بنیادی‌تر می‌یابد. «تکرار» بی‌وقفه‌ مضمون درخت در قالبی واحد در آثار امدادیان می‌تواند نشانه‌ای از «اجبار به تکرار» و فراوری از اصل لذت به‌سوی بازگشت باشد: از سکنی‌گزیدن در سکونت‌گاه‌های موقت ازدست‌رفته به‌سوی آرامشی جاوید در مرزهای مرگ، به‌سوی خانه‌ای ابدی.

tree-home: the uncanny trees in the paintings of davoud emdadian

it would be a struggle to find a painter like davoud emdadian, who has been so faithful to the “tree” as an exclusive painting subject, within the history of iranian landscape painting. beyond the shape and placement of these trees in composition, their recurrence in his works has intensified their mystery. this study outlines said trees as an uncanny phenomenon and analyzes them in the same vein. the study adopts a psychological approach based on sigmund freud’s conceptual formulation of the “uncanny,” attempting to provide a coherent and precise analysis of the “how” of tree representation with the works of emdadian. the study utilizes a descriptive-analytical method, employing purposive sampling to select works of art for analysis from davoud emdadian’s works, that could demonstrate the various dimensions and key components of tree representation. the study employed a library-based approach to data gathering. the research findings indicate that in terms of form, a similar structure is recurring in the majority of emdadian’s works. in this structure, “something” is placed in the center of the work, covering most of the canvas, which often assumes the form of a tree. while alien and imposing, the tree is also familiar and close, possessing the fundamental dialectic that constructs the experience of “uncanny”. typically, this massive tree is accompanied by signs of loss in the form of decay and ruin in the depiction of houses or small trees. these losses and the melancholic aspect gain a deeper and more pronounced dimension in the figures of massive central trees. this constant “repetition” of the uniform tree theme in emdadian’s works could signify “repetition compulsion” and a transition from the principle of pleasure towards return, indicating a shift from residing in lost temporary dwellings towards an eternal tranquility at the borders of death, on to an eternal home.