خوانش اصول و الگوهای باغ ایرانی با هدف استفاده در فضاهای سبز شهری معاصر

باغ‌سازی ایرانی با ایجاد باغ پاسارگاد آغاز و تا دورة قاجار ادامه یافت اما در این دوره شیوة باغ‌سازی ایرانی به فراموشی سپرده و در دورة پهلوی اولین فضای سبز با عنوان «پارک شهر» ساخته شد. در زمان حاضر به‌دلیل بحران‌های عصبی و روانی که گریبان‌گیر انسان امروز است، اندیشمندان به‌دنبال ایجاد ارتباط مجدد میان انسان و طبیعت بوده‌اند. در کشور ایران هم در این راستا تلاش‌هایی انجام شده است اما تاکنون نه‌تنها شیوة مشخصی در ایجاد فضاهای سبز شهری وجود ندارد، بلکه گسست از باغ ایرانی و به‌صورت کلی گسست از معماری ایرانی، گسست از هویت ایرانی را در پی خواهد داشت. پژوهش پیش‌رو قصد دارد، ابتدا به خوانش اصول و الگوهای باغ‌ ایرانی بپردازد و سپس براساس آن‌ها اصول و الگوهایی ارائه کند که قابلیت استفاده در فضاهای سبز امروزی را داشته باشند. بنابراین، این پژوهش ابتدا با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای به خوانش اصول و الگوهای باغ ایرانی می‌پردازد. بعد از آن با روش توصیفی-تحلیلی اطلاعات به‌دست‌آمده را برای ارائة اصول و الگوهای قابل استفاده در فضاهای سبز معاصر تحلیل می‌کند و در نهایت با درنظرگرفتن حفط هویت ایرانی و نظریات رفتارگرایان دلیل استفاده از الگوها را در فضاهای سبز شهری معاصر بیان می‌کند. در انتها این پژوهش به اصول و الگوهایی از باغ ایرانی دست می‌یابد که علاوه‌بر حفظ هویت ایرانی قابلیت پاسخگویی به نیازها و رفتارهای عصر جدید را دارند و به‌دنبال آن در فضاهای سبز معاصر قابل استفاده هستند. اصول در شش مقوله ارائه می‌شوند. الگوها نیز در دو دسته خوانش می‌شوند: دستة اول الگوی هندسی باغ است که کلیت باغ در قالب آن شکل می‌گیرد، دستة دوم الگوی کاشت گیاه که هم از هندسة باغ ایرانی تاثیر می‌پذیرد و هم بر آن تاثیر می‌گذارد.

reading the principles and patterns of the persian garden for application in contemporary urban green spaces

persian garden design, which began with the creation of the pasargadae garden, continued until the qajar period. however, during this era, the traditional persian garden-making approach gradually faded into oblivion. in the pahlavi period, the first modern green space, known as “park-e shahr”, was established. today, due to the increasing psychological and mental health crises affecting modern humans, many scholars are seeking to restore the connection that has been lost between humans and nature. in iran, efforts have been made in this regard; however, not only is there no clear approach to urban green space design, but the disconnection from the persian garden and, more broadly, persian architecture leads to a loss of persian identity. this study aims first to analyze the principles and patterns of the persian garden and then according to them, propose principles and patterns that can be adapted for contemporary green spaces. the research initially conducts a literature review to read the principles and patterns of the persian garden. then, using a descriptive-analytical method, the obtained data is analyzed to extract applicable principles and patterns for contemporary green spaces. finally, considering the preservation of persian identity and behavioralist theories, the study discusses the reasons for utilizing these patterns and how they can be used in contemporary urban green spaces.the study identifies principles and patterns from the persian garden that, while preserving persian identity, can also address the needs and behaviors of the modern era and be applied to contemporary green spaces. the principles are categorized into six key aspects. the patterns are divided into two categories: first, the geometric pattern of the garden, which defines the overall layout, and second, the planting pattern, which is both influenced by and influences the garden’s geometry, shaping other elements within the space.