بینش و روش تاریخ‌نگاری امام‌الدین حسینی

امام‌الدین حسینی چشتی از مورخان عصر سدوزائی در کتاب تاریخ حسین شاهی روایت جامع از حکومت درانی‌ها ارائه داده است. وی با بهره‌گیری از مشاهدات شخصی، مسموعات، اسناد و نامه‌ها به ثبت وقایع این سلسله پرداخته است. این پژوهش با رویکرد توصیفی - تحلیلی و به دنبال پاسخ به این پرسش است که بینش و روش حسینی در تاریخ‌نگاری وی چه ویژگی‌های داشته  است؟ یافته‌ها نشان می‌دهد او از دو سبک نثر ساده و متکلف به‌تناسب محتوا و هدف خود استفاده کرده است. وامداری وی به سنت تاریخ‌نگاری درباری عصر صفوی در سبک و بینش و روش از ویژگی‌های برجسته‌ اثر اوست. نثر ساده برای بیان وقایع و نثر متکلف برای حسب‌ونسب و ستایش سلاطین به کار برده است. حسینی یک دیوان‌سالار متمایل به اشعری‌گری بود که با انتساب علل رخدادها به اراده‌ الهی، بینش مشیت‌گرایانه و با تاکید بر شخصیت‌های برجسته، نگاه نخبه‌گرایانه‌ خود را بروز داده است. در تاریخ‌نگاری او تمرکز بر ذکر رخدادهای سیاسی و غفلت از وضعیت اجتماعی کمتر توجه شده است. همچنین او با شگرد نسب‌سازی‌های ساختگی و انتساب احمدشاه ابدالی به پیامبران بنی‌اسرائیل و صحابه‌ پیامبر به دنبال مشروعیت‌بخشی به سلسله‌ سدوزایی بوده است. اگرچه روایت او جانب‌دارانه و فاقد تحلیل عوامل اجتماعی - اقتصادی است، اما به دلیل توجه او به جغرافیا و تاریخ محلی مناطق شرق خراسان و هند، به‌عنوان منبع ارزشمند برای تاریخ‌نگاری این دوره مورد استناد مورخان پسین قرار گرفته است.

the perspective and methodology of historiography in imam al-din husayni

imam al-din husayni chishti, a historian of the saduzai era, presents acomprehensive account of the durrani dynasty in his work tarikh-e husain shahi.drawing on personal observations, oral reports, documents, and letters, he recordedthe events of this dynasty. this research, employing a descriptive-analyticalapproach, addresses the question: what are the characteristics of husayni'sperspective and methodology in his historiography? the findings indicate that heused both simple and ornate prose styles according to content and purpose. hisindebtedness to safavid court historiography in style, perspective, and method is aprominent feature. he used simple prose to narrate events and ornate prose forgenealogies and praise of rulers. as a bureaucrat inclined toward ashʿarism,husayni displayed a providential outlook by attributing events to divine will and anelitist view by emphasizing prominent figures. his focus on political eventsovershadowed social conditions. furthermore, through fabricated genealogieslinking ahmad shah durrani to israelite prophets and the prophet's companions, hesought to legitimize the saduzai dynasty. although his narrative is biased and lackssocio-economic analysis, his attention to the geography and local history of easternkhorasan and india has made his work a valuable reference for later historians.