فراداستان تاریخ‌نگارانه در اقتباس پارودیک و کودکانۀ سبیل شاه‌عباس اثر مجید شفیعی

از دوران ارسطو، تمایز حوزۀ تاریخ از حوزۀ داستان بدیهی تلقی می‌شده است تا اینکه لیندا هاچن، هایدن وایت و دیگر پسامدرنیست‌ها از این دو حوزه مرززدایی می‌کنند. هاچن با طرح نظریۀ «فراداستان تاریخ‌نگارانه» ادعا می‌کند، هم تاریخ و هم داستان فقط به شکل متنی‌شده و برساخته درک‌پذیرند و هر دو به لحاظ صوری از تمهیداتی یکسان برای روایتگری استفاده می‌کنند؛ بنابراین، فصلِ تمایز معناداری میان آن‌ها وجود ندارد. او امر واقع تاریخی را نفی نمی‌کند؛ لیکن آن را به‌صورت عریان و بدون پوششِ گفتمانی، دسترس‌ناپذیر می‌داند. این پژوهش بر آن است که با مطالعۀ موردی داستان سبیل شاه‌عباس و بر اساس آرای هاچن، به چگونگی کارکرد پارودی در امحای مرز تاریخ‌نگاری و افسانه‌پردازی پاسخ دهد. داستان مذکور اقتباسی پسامدرن از افسانۀ «شاه‌عباس و دختر ورکچی» است که به قلم مجید شفیعی و برای گروه سنی «ج» به رشتۀ تحریر درآمده است. علت انتخاب داستان نام‌برده به‌عنوان موضوع پژوهش این است که در ساختار پسامدرن آن، از گفتمان افسانه‌‌پردازی به‌مثابۀ بدیلِ گفتمان تاریخ‌نگاری استفاده شده است. روش پژوهش تحلیلی - توصیفی است. نتیجۀ مقاله نشان می‌دهد که داستان یادشده، از طریق تردد تراجهانی سوژه‌ها، برجسته‌سازی نامتعین ارجاعات و پارودی‌های بیناگفتمانی، مخاطب را با نسبی‌گرایی معرفتی، تکثر حقایق و نقد ایدئولوژی‌های تاریخ‌نگاری مواجه می‌سازد.

historiographic metafiction in the parodic and child-oriented adaptation shah abbas's mustache by majid shafiʹei

since the time of aristotle, the distinction between history and fiction was generally accepted, until linda hutcheon, hayden white, and other postmodern theorists began to challenge the boundaries between these two fields. by proposing the theoryof historiographic metafiction, hutcheon argues that both history and fiction areintelligible only as textualized and constructed forms, and that both formally employsimilar narrative strategies. consequently, no meaningful line of demarcation existsbetween them. while she does not deny the existence of historical facts, shemaintains that such facts are inaccessible in a pure, unmediated form, that is, withoutdiscursive framing. this study, through a case analysis of the story the moustacheof shah abbas and based on hutcheon’s theoretical framework, examines howparody functions to erase the boundary between historiography and myth-making.the selected story is a postmodern adaptation of the folktale shah abbas and thedaughter of the felt-maker, written by majid shafiʹei for children in age group “c.”the rationale for selecting this work lies in its postmodern structure, in which thediscourse of folktale narration is employed as an alternative to the discourse ofhistoriography. the research adopts an analytical–descriptive methodology. thefindings indicate that the story, through the transworld movement of subjects, thedeliberate foregrounding of indeterminate references, and interdiscursive parody,confronts the reader with epistemological relativism, the plurality of truths, and acritique of historiographic ideologies.