بازتاب چهرۀ ارشک یکم به‌عنوان شاه آرمانیِ دین زردشتی در تاریخ‌نگاری یونانی-رومی

در منابع یونانی-رومی چون گزارش یوستینوس، آمیانوس و فرهنگ سودا و همچنین گزارش موسی خورنی، به ارشک بانی شاهنشاهی اشکانی ویژگی‌هایی ازجمله کشورگشایی، دادگری، مردم‌داری، سازندگی، ایمن‌کردن قلمرو، دین‌داری و جایگاه مقدس شاه در میان مردم نسبت داده شده است که ظاهراً معرف شاهی آرمانی و نیک‌سیرت است. ازآنجایی‌که دادۀ چندانی دربارۀ تاریخ اندیشۀ سیاسی، شاهنشاهی اشکانی باز نمانده، پژوهشگران در بررسی خاستگاه برآمدن این ویژگی‌ها و انتساب آن‌ها به بانی بزرگ‌ترین دشمن امپراتوری روم، با مشکل مواجه هستند؛ بنابراین پرسش اصلی پژوهش حاضر این است که تصویر ارشک یکم، در منابع یونانی-رومی مرتبط با دورۀ اشکانی، بازتاب‌دهندۀ نگاه آرمانی چه جناح فکری‌ای است. یافته‌های پژوهش حاضر که به روش تحلیل محتوا انجام می‌شود، نشان خواهند داد که منابع یادشده، از خاستگاهی ایرانی برآمده‌اند و می‌توان سرچشمۀ آن‌ها را تعریف شاه آرمانی در دین زردشتی دانست که به‌مرورزمان و در منابع گوناگون دینی زردشتیان در حال شکل‌گرفتن بود. برآیند پژوهش حاضر در بررسی تاریخ اندیشۀ سیاسی شاهنشاهی اشکانی و ایران باستان سودمند است.

reflection of the character of arsaces i as the ideal king of zoroastrianism in greco-roman historiography

in greco-roman sources such as the accounts of justinus, ammianus, and the suda lexicon, as well as the accounts of moses khorenats’i, arsaces, the founder of the parthian empire, is attributed with characteristics such as the conquest of lands, justice, public service, construction, securing the territory, piety, and the sacred position of the king among the people, which apparently represent an ideal and virtuous king. since there is not much data on the history of political thought of the parthian empire, researchers face difficulties in investigating the origin of these characteristics and attributing them to the founder of the greatest enemy of the roman empire. therefore, the main question of the present study is: what idealistic view does the image of arsaces i in the greco-roman sources related to the parthian period reflect? the findings of the present study, which is conducted using the content analysis method, will show that the aforementioned sources are of iranian origin and their source can be considered the definition of the ideal king in zoroastrianism, which was taking shape over time and in various zoroastrian religious sources. the results of the present study are useful in examining the history of political thought of the parthian empire and ancient iran.