زمان؛ کالینگوود، ویتگن ‏اشتاین و تبیین جهان‏های ممکن در تاریخ جایگزین و تاریخ درمانی

طرح مسئلۀ زمان و ابعاد آن در متون، از پیشینه و قدمتی کهن در میان متفکران برخوردار است. مطرح‌شدن تخصصی و فنی موضوع زمان در گفتمان پسامدرن، واکنش‏های گوناگونی به همراه داشت. علوم مختلف ازجمله فلسفه، جامعه‏شناسی، تاریخ و ادبیات هر یک از منظر خود به موضوع زمان و صرف آن، عینیت و ذهنیت، زمان درونی و بیرونی و نیز چند وجهی‌بودن آن در روایت و داستان ‏پرداخته‏اند. در مقالۀ پیش‏ رو که با نگرش توصیفی و تحلیلی و براساس مطالعات کتابخانه‏ای تدوین شده، مفهوم زمان از دیدگاه دو متفکر تاثیرگذار هم‌عصر دورۀ معاصر، آر. جی. کالینگوود و لودویگ ویتگن ‏اشتاین مورد بازبینی قرار گرفته تا با درک بهتر از رویکرد زمانی در نگارش تاریخ و ادبیات، به تبیین زمان‏های محتمل یا موازی در بطن روایت تاریخی/ داستانی، در عرصۀ تاریخ‏نگاری رسمی و موازی، به‌ویژه در زمان غیرواقعی مانند تاریخ جایگزین پرداخته شود. باتوجه‌به جایگاه عنصر زمان موازی در فلسفۀ تاریخ جایگزین و از سوی دیگر کاربرد تکنیک تاریخ جایگزین به‌عنوان یکی از سازوکارهای موثر در تروماتراپی تاریخی و نقش تاثیرگذار آن در بهداشت تاریخی، در ادامه، این رویکرد نیز مورد تحلیل و ارزیابی قرار گرفته است.

time, collingwood, wittgenstein and possible worlds in alternate history and history-therapy

time and its dimensions are a much-discussed topic among scholars. the examination of the technical and expertise aspects of time in postmodern discourse has led to diverse reactions. different sciences such as philosophy, sociology, history and literature have dealt with time and its inflexions, the objectivity and subjectivity of time, internal and external time and the multidimensionality of time in discourses and narratives. in this study, the concept of time was analysed from the perspective of r.g. collingwood and ludwig wittgenstein using a descriptive-analytical approach and the method of library research in order to shed more light on the concept of time in historiography and literature. possible or parallel times in history and literary narrative and their links with formal historiography and unreal time, such as alternative history, were then analysed. at the end of the study, due to the prominent stance of parallel time element in the philosophy of alternative history from one hand, and the applicability of the alternative history technique in curing historical trauma and its role in social public health from the other hand, this technique and approach was examined more minutely.