موانع ‌بکارگیری ‌فعالیت‌های‌حفاظت ‌از آب ‌در شرایط ‌خشکسالی در منطقه -جنوب‌کرمان

حفاظت از منابع آبی با توجه به محدودیت آن توجه جامعه جهانی را به خود جلب کرده است با این وجود فعالیت های حفاظت از منابع آبی بویژه در بخش کشاورزی تحت تاثیر موانع متعددی قرار می گیرد بر این اساس پژوهش حاضر با هدف شناسایی موانع ‌بکارگیری فعالیت‌های‌حفاظت از آب در شرایط خشکسالی در جنوب‌استان‌کرمان انجام شد، بر این اساس پژوهش توصیفی-تحلیلی حاضر نیز برای دستیابی به این هدف در دو فاز (فاز اول: بررسی شاخص spei؛ فاز دوم: شناسایی موانع بکارگیری فعالیت‌های حفاظت از آب) انجام گردید. برای گردآوری داده‌ها، از داده‌های اقلیمی بارش-تبخیر و تعرق و هم‌چنین ابزار پرسشنامه ساخت‌یافته استفاده‌شده‌است. روندیابی تغییرات spei با آزمون من-کندال وشیب تخمین‌گر سن بررسی‌شد. در محیط نرم‌افزار idrisi terrset، arc gis10.8.2 و نیز تکنیک تحلیل‌عاملی‌اکتشافی و تاییدی با استفاده از نرم‌افزار spss24 وlisrel8.8 انجام شد. براساس نتایج فاز اول؛ نتایج بررسی روند تغییرات خشکسالی طی دوره زمانی 2000-2020 در جنوب کرمان نشان‌داد که حداقل مقدار متوسط شاخص spei در سال 2019 حدود 0.32- بوده است. هم‌چنین حداکثر مقدار این شاخص در سال 2012 حدود 0.34 نمایش داده‌شد. بررسی روند زمانی و مکانی spei نشان‌داد که شیب تغییرات منفی بوده و روند تغییرات شاخص‌خشکسالی spei کاهشی بوده‌است که نشان‌دهنده افزایشی‌بودن‌خشکسالی در منطقه می‌باشد. هم‌چنین براساس نتایج به‌دست‌آمده از فاز دوم، بکارگیری فعالیت‌های حفاظت از آب در میان نخل‌داران به‌ندرت صورت‌می‌گیرد. در این راستا عوامل هنجاری-نگرشی، اقتصادی، آموزشی-فنی، ساختاری-حمایتی و محیطی به‌ترتیب موثرترین موانع بکارگیری فعالیت‌های حفاظت از آب در میان نخل‌داران هستند. با توجه به اینکه خلاهایی در زمینه فراهم‌کردن بستر مناسب برای رسیدن به مصرف‌بهینه و حفاظت از آب وجود دارد؛ لذا موانع بکارگیری فعالیت‌های حفاظت از آب که در این پژوهش شناسایی و اعتبارسنجی شدند؛ می‌توانند راهگشای تصمیم‌گیران و برنامه‌ریزان این حوزه باشد.

barriers of implementing the water conservation activities in drought conditions in the south of kerman

water is the most critical natural resource in the world, the severe shortage of which has become a serious global concern and challenge now and in the future. because the use of water resources for agricultural production plays a significant role in therapid reduction of water quantity and quality. the current research was conductedwith the aim of identifying the obstacles to the use of water conservation activitiesin drought conditions in the south of kerman province. based on this, the presentdescriptive-analytical research is also carried out to achieve this goal in two phases(first phase: investigation of indicators spei; second phase: identification ofobstacles to the use of water protection activities) was carried out. to collect thedata, climatic data of precipitation-evaporation and transpiration, as well as astructured questionnaire tool, were used. the trends of spei changes wereinvestigated with the mann-kendall test and the slope of the age estimator. in theidrisi terrset software environment, arc gis10.8.2, as well as theexploratory and confirmatory factor analysis technique was performed usingspss24 and lisrel8.8 software. based on the results of the first phase; theminimum average value of the spei index in 2019 was about -0.32. also, themaximum value of this index in 2012 was shown as 0.34. investigating the temporaland spatial trend of spei showed that the slope of changes was negative and thetrend of spei drought index changes was decreasing, which indicates the increaseof drought in the region. also, based on the results obtained from the second phase,the use of water conservation activities among palm growers is rarely done. in thisregard, normative-attitudinal, economic, educational-technical, structuralsupportiveand environmental factors are respectively the most effective barriers tothe use of water conservation activities among palm growers. considering that thereare gaps in the field of providing a suitable platform to achieve optimal waterconsumption and protection; therefore, the obstacles to the use of waterconservation activities that were identified and validated in this research; they canopen the way for decision makers and planners in this field.