بررسی اثرگذاری روش‌های تصمیم‌گیری چند معیاره در مدیریت منابع آب (مطالعه موردی: دشت سنقر)

پیچیدگی مسائل مدیریت منابع آب باعث شده است که مدیران، به تنهایی نتوانند تمام جوانب لازم برای مدیریت و برنامه‌ریزی جامع منابع آب را در نظر گیرند. بنابراین هدف از این پژوهش ارائه راهبردهایی کاربردی جهت توسعه پایدار منابع آب می‌باشد.این پژوهش شش معیار و هشت راهبرد مورد بررسی قرار گرفت. ابتدا ساختار شبکه‌ای anp ایجاد شد و ماتریس مقایسه‌ی زوجی، ماتریس وزن‌دار و ماتریس حدی محاسبه گردید. جهت اولویت‌بندی راهبردها از طریق روش topsis - fuzzy ماتریس تصمیم‌گیری تشکیل گردید. ﺳﭙﺲ وزن ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی بیانی به اﻋﺪاد ﻓﺎزی ﻣﺜﻠﺜﻲ تبدیل شدند. پس از اینکه نرمال‌سازی و وزن‌دهی ماتریس تصمیم صورت گرفت، ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻫﺮ ﻳﻚ از راهبردها از ایده آل ﻣﺜﺒﺖ و ﻣﻨﻔﻲ به دست آمد. در روش ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ anp و topsis-fuzzy اﺑﺘﺪا وزن ﻫﺮ ﻳﻚ از راﻫﺒﺮدﻫﺎ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش anp ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه و ﺳﭙﺲ وزن‌های به دست آﻣﺪه از روش anp در روش topsis-fuzzy اﺳﺘﻔﺎده شدند. نتایج مدل anp نشان می‌دهد که راهبرد مکانیزه کردن کشاورزی و آبیاری در اولویت نخست قرار دارد. در حالی که محاسبات روش topsis - fuzzy و topsis- fuzzy -anp راهبرد ترویج فرهنگ صحیح مصرف آب و اصلاح الگوی کشت با کشت گیاهان با نیاز آبی کم‌تر و متناسب با توان هیدرو-اکولوژیکی منطقه را اولویت‌‌دارترین راهبردها معرفی نمود. این اختلاف به دلیل در نظر نگرفتن ارتباطات بین معیارها و راهبردها در مدل topsis - fuzzy و topsis- fuzzy -anp است.مقایسه سه روش مذکور، نشان می دهد روش anp- fuzzy -topsis نتایج دقیق تر و قابل قبولتری را ارائه می دهد. لذا پیشنهاد می گردد که مدیران منابع آب، جهت جلوگیری از ادامه روند کنونی راهبرد ترویج فرهنگ صحیح مصرف آب را در اولویت برنامه های اجرایی قرار دهند.

investigating the effectiveness of multi-criteria decision-making methods in water resources management (case study: songhor plain)

the complexity of water resources management issues has made it difficult for managers to consider all aspects necessary for comprehensive water resources management and planning. therefore, the use of multiple decision makers with different specialties and skills. in the decision-making process of water resources is necessary. so, the purpose of this study is to provide practical strategies for sustainable development of water resourcesin this study six and eight standard was defines. theanp network structure was created, and the pairwise comparison matrix, weighted matrix and limit matrix were calculated. in order to prioritize strategies through the fuzzy - topsis method. then the weights of the expression criteria were convertedto triangular fuzzy numbers. after the decision has been made to normalize and weight the matrix, differences in strategies were obtained from positive and negative ideals, the option with the higher proximity coefficient was ranked higher. in the combinedmethod of anp and fuzzy -topsis, first the weight of each strategy is calculated by the anp method and the weights obtained by anp method were transferred to fuzzy -topsis method.the result show anp model that mechanized agricultureand irrigation strategy is a top priority. while the calculation method of topsis - fuzzy and anp-topsis- fuzzy introduced the strategy to promote the correct culture of water consumption and improve the cultivation pattern by cultivating plants with less water requirements and proportional to hydro-ecological potential, respectively. this different on the model’s results is due to the relationship between standards and strategies of the models.comparison of the models show the anptopsis- fuzzy model which consider a network connection is more reliable method on showing the gap between standards and strategies. based on the comparison of the three methods, the topsis-fuzzy-anp method, which providesmore accurate and acceptable results by considering the frequency of the networks and showing the differences in the scores of the strategies more clearly. thus, it is suggested that water resources managers, in order to prevent the continuation of the current trend, the strategy of promoting the correct culture of water consumption in the priority of their executive plans.