ارزیابی تاثیر عوامل هیدروژئولوژیکی و تکتونیکی بر منابع آب زیرزمینی مجاور تالاب نمکی کجی در دشت سهل آباد

تالاب نمکی کجی در دشت سهل‌آباد در 120 کیلومتری جبوب شرقی بیرجند و 65 کیلومتری شمال نهبندان واقع شده است؛ در این پژوهش به تاثیر عوامل موثر بر کیفیت آب‌های زیرزمینی آبخوان مجاور تالاب کجی پرداخت شده است. بدین منظورسطح ایستابی 8 حلقه چاه مشاهدهای و داده های کیفی آب زیرزمینی 9 حلقه چاه بهره برداری و 4 رشته قنات، مدنظر قرار گرفت . همچنین با بکارگیری روش‌های سنجش از دور با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای، خطواره های تکتونیکی استخراج و تاثیر عوامل تکتونیکی بر کیفیت منابع آب زیرزمینی ارزیابی شده است. بطور کلی جهت جریان آب زیرزمینی از جنوب تالاب به سمت مرکز آن بوده و طی سال های 1398-1377 سطح ایستابی بطور متوسط حدود 2 متر افت کرده است. تیپ آب زیرزمینی در همه نواحی و همانند آب تالاب از نوع nacl می‌باشد. نمودار تغییرات زمانی هدایت الکتریکی منابع آب زیرزمینی نیز گویای کاهش کیفیت آب زیرزمینی می‌باشد.تراکم چاه ها و برداشت آب زیرزمینی در محدوده شمال غربی و غرب تالاب بیشتر می باشد و مطالعات هیدروشیمی تایید کننده احتمال نفوذ آب شور به درون آبخوان است. در منطقه موردمطالعه، براساس تحلیل عاملی، 3 فاکتور موثر به‌عنوان عامل اصلی شناسایی‌شده‌اند. عامل اول فاکتورهای زمین‌شناسی در انحلال کانی‌های انحلال پذیر و همچنین نفوذ آب شور تالاب است. عامل دوم گویای فعالیت‌های انسانی بخصوص دامداری و کشاورزی بوده و عامل سوم فاکتورهای موثر در انحلال گاز دی اکسید کربن در آب و غلظت گونه های کربناته می‌باشد. از عوامل هیدروژئولوژیکی اثرگذار بر کاهش کیفیت منابع آب زیرزمینی می توان به افزایش نرخ پمپاژ چاه و حجم برداشت از آبخوان، افزایش عمق چاه‌های بهره‌برداری، نزدیک بودن چاه‌ها به تالاب و وجود آبراهه‌هایی با طول کوتاه اشاره کرد. در نهایت افزایش شیب سطح زمین (کاهش نفوذ آب سطحی) و همچنین افزایش خطواره‌های برشی و کششی، عوامل تکتونیکی موثر در کاهش کیفیت منابع آب زیرزمینی در منطقه مورد مطالعه، شناسایی شدند.

the effect of hydrogeological and tectonic factors on the groundwater resources nearby the kaji salt playa in the sahlabad plain

the kaji salt playa is located in 65 km north of nehbandan; iran. in this research, the effect of hydrogeological and tectonic factors on the quality of groundwater in the coastal aquifer of kaji playa has been discussed. also, by using remote sensing methods on satellite images, the effect of tectonic factors on the quality of groundwater resources has been evaluated. in general, the direction of the groundwater flow is from the south of the playa towards its center, and during the years 1998-2018, the water table has dropped by about 2 m. the type of groundwater in all areas is nacl type, same playa water. the histogram of electrical conductivity of water sources also shows the decrease in the quality of groundwater. based on factor analysis, 3 effective factors have been identified as the main factor. the first factor is geological factors in the dissolution of soluble minerals as well as saltwater intrusion of playa. the second factor is indicative of human activities and the third factor is the effective factors in the dissolution of carbon dioxide gas in water. among the hydrogeological factors it can be mention to the increase in well discharge and the volume of extraction from the aquifer, the increase in the depth of exploitation wells, reduce the distance of wells to the playa, and existence of short waterways. finally, increase in the slope of ground surface as well as increase in shear and tensile lineaments are tectonic factors effective in reducing the quality of ground water resources.