بررسی عوامل موثر بر سیل خیزی حوضة آبریز ماهنشان-انگوران

شناخت پدیده سیل و برآورد پتانسیل سیل خیزی نقش مهمّی در مدیریت و پیش بینی سیلاب هر منطقه دارد. با توجه به سیل خیزی حوضه آبریز ماهنشان-انگوران استان زنجان، در این تحقیق عوامل موثر بر سیل خیزی این حوضه مورد تحلیل و بررسی قرار گرفت. بدین منظور ابتدا نقشه ی شماره منحنی حوضه با تلفیق نقشه های خاک، کاربری اراضی، نقشه رقومی ارتفاع و جدول look up در محیط gis ایجاد شد. سپس با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی ahp و بر پایه اثرات ترکیبی به هر یک از عوامل شیب، جهت شیب، کاربری اراضی، شماره منحنی، نسبت انشعاب، تراکم زهکشی، بارش، طول حوضه و سنگ شناسی حوضه وزن مناسب اختصاص یافت و از هم پوشانی لایه های وزن دار شده نقشه ی خطر سیل خیزی تهیه شد. نتایج نشان داد که بیشترین وزن از بین عوامل موثر متعلق به عامل شماره منحنی حوضه و برابر با 0.362 می باشد. سایر عوامل موثر به ترتیب عبارتند از: کاربری اراضی، شیب، بارش، تراکم زهکشی، نسبت انشعاب، طول حوضه، جهت شیب و عامل سنگ شناسی که به ترتیب دارای وزن های موثر بر سیل خیزی برابر با 0.174، 0.142، 0.118، 0.090، 0.051، 0.042، 0.042 و 0.016 می باشند. نقشه سیل خیزی بدست آمده از این حوضه نشان داد که قسمت های غربی حوضه دارای سیل خیزی بالاتری هستند که مقایسه این نقشه با نقشه پهنه بندی بارش و نیز نقشه ارتفاع حوضه نشان می دهد که به علت وجود بارش و ارتفاع بیشتر در این بخش، خطر وقوع سیلاب در این بخش جدی است و لازم است اقدامات پیشگیرانه برای آن صورت گیرد.

investigation of effective factors on flooding of mahneshan-angoran basin, iran

understanding flood phenomena and estimating flood potential play an important role in flood management and forecasting in any region. due to the flooding of mahneshan-angoran basin, located in zanjan province, central iran, in this study, the effective factors on flooding of this basin were investigated. for this purpose, first the basin curve number map was created by combining soil maps, land use, digital elevation model and look up table involving gis environment. then, using ahp hierarchical analysis method and based on the combined effects approach, appropriate weights were assigned to each of the slope factors, slope direction, land use, curve number, branch ratio, drainage density, precipitation, basin length and basin lithology. a flood risk map was prepared from the overlap of the weighted layers in the gis environment. the results of ahp method showed that the highest weight among the effective factors is equal to 0.326, which belongs to the factor of the basin curve number. other effective factors are: land use, slope, rainfall, drainage density, branching ratio, basin length, slope direction and lithological factor, which respectively have weights affecting flooding equal to 0.174, 0.142, 0.118, 0.090, 0.051, 0.042, 0.042 and 0.016. the obtained flood map reveals that thewestern parts of the study area have a higher risk of flooding than the other parts of the basin while comparing the flood map with the maps of precipitation and elevation of the watershed indicates that due to higher altitude and more rainfall in the western sections, the risk of flooding in this part is serious, and preventivemeasures should be taken there.