جایگاه آتش و آیین‎های مربوط به آن در ایران با نگاهی به تحولات پسا اسلامی آن

آتش در طول تاریخ یکی از عوامل موثر و بنیادین در زندگی مردمان ایران باستان و از آخشیج‌های (عناصر) مقدس، در آیین مزدیسنا است. آتش پیش از ظهور زرتشت و از همان ابتدا میان ایرانیان از قداست برخوردار بود و به عنوان یکی از خدایان برجسته، مورد پرستش و پس از ظهور زرتشت، با آیین ویژه‎ای در آتشکده‎ نگهداری می‎شد، چراکه آتش را از همان ابتدا به عنوان یکی از نیروهای قهار طبیعت که دارای نیروی سحرآمیز مقتدری باشد می‎دانستند. آنچه این نوشتار در صدد واکاوی آن است تحولاتی است که آتش پس از ورود اسلام به ایران و اسلام آوردن تدریجی بیشتر ایرانیان به لحاظ جایگاه و کارکرد از سر گذرانده است. لذا، این پژوهش، با روش تحلیلی و با شیوۀ کتابخانه‎ای به این امر پرداخته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد، آتش در ایران پس از اسلام همچنان جایگاه مهمی داشته و در آیین های ایرانیان در اشکال و گونه‌های مختلف از جمله سوگند به آتش در دعاوی بعضی از اقوام و همچنین در آیین های مربوط به ازدواج و نیز سوگواری همچنان ادامه یافته است.

the place of fire and its related rituals in iran with a look at its post-islamic developments

throughout history, fire has been one of the effective and fundamental factors in the life of the people of ancient iran and one of the sacred elements in the religion of mazdisna. fire was sacred before the advent of zarathustra and from the very beginning among the iranians and was worshiped as one of the prominent gods and after the advent of zarathustra, it was kept in the fire temple with a special ritual. what this article seeks to analyze is the developments that the fire has gone through after the arrival of islam in iran and the gradual conversion of more iranians to islam in terms of status and function. therefore, this research has dealt with this issue through analytical method and library method. findings show that fire still has an important place in post-islamic iran and in iranian religions in various forms and types, including swearing fire in the claims of some tribes as well as in rituals related to marriage and mourning has also continued.