ارائه الگویی برای طرح‌ریزی راهبردی فناوری‌های نوظهور در مراکز تحقیقات دفاعی با رویکرد اقدام پژوهی

در دنیای پرتلاطم و در شرایط نا اطمینانی امروزی، طرح‌ریزی راهبردی فناوری‌ها، نقش مهمی در مدیریت موفق آن‌ها ایفا نموده و سنگ بنای مدیریت فناوری در سازمان‌های فناوری محور تلقی می‌گردد. طرح‌ریزی راهبردی فناوری‌ها در مراکز تحقیقات دفاعی که به‌عنوان پیشروان خلق و توسعه بخش قابل‌توجهی از فناوری‌های کشور می‌باشند، بسیار کلیدی بوده و ضرورتی انکارناپذیر است. لذا این مطالعه باهدف، ارائه الگویی برای طرح‌ریزی راهبردی فناوری‌های نوظهور مراکز تحقیقات دفاعی تدوین‌شده است. این پژوهش، با رویکرد اقدام پژوهی انجام‌گرفته و از مدل ساسمن و ادوارد در چهار فاز مشاهده و برنامه‌ریزی؛ تدوین الگوی طرح‌ریزی راهبردی فناوری نوظهور دفاعی؛ اجرای الگو در مراکز تحقیقاتی دفاعی؛ و نظارت و بازنگری استفاده‌شده و فرایند انجام آن بیش از یک سال به طول انجامیده است. در مرحله مشاهده و برنامه‌ریزی، بررسی و تحلیل ادبیات طرح‌ریزی راهبردی فناوری‌ و تشخیص مسئله و ایجاد هم فهمی مدیران و کارشناسان مربوطه انجام گرفت و در مرحله تدوین الگوی اولیه، با اخذ نظر خبرگان شامل 15 نفر از مدیران،‌ محققان و اعضای هیئت‌علمی مراکز تحقیقاتی دفاعی، در یک روش کیفی و با استفاده از غربالگری فازی و مصاحبه گروه کانونی، الگوی بومی طرح‌ریزی راهبردی فناوری‌ها منطبق بر زیست‌بوم بخش دفاعی ارائه گردید. در مرحله بعد با تشکیل کارگروه‌های تخصصی در مراکز تحقیقاتی دفاعی، این الگو به‌کارگیری شد و فناوری‌های مربوطه مطابق آن احصا گردید و به‌نوعی اعتبار سنجی الگو نیز در عمل صورت پذیرفت. در مرحله نظارت و بازنگری، بعد از اجرای الگوی طرح‌ریزی راهبردی فناوری نوظهور دفاعی تدوین‌شده در مراکز تحقیقاتی دفاعی، مجدداً با تشکیل جلسه کمیته راهبری، الگوی اولیه نظری با الگوی عملیاتی شده، مقایسه گردیده و الگوی نظری موردبازنگری قرار گرفت و الگوی نهایی مورد تائید خبرگان مراکز تحقیقاتی دفاعی، ارائه گردید. نتایج تحقیق نشان داد که طرح‌ریزی راهبردی فناوری‌های نوظهور در مراکز تحقیقات دفاعی، شامل الگویی شش مرحله‌ای، سلسله‌مراتبی و در قالب شانزده گام است. این الگو، شش مرحله شناسایی نیازهای فناورانه و قابلیت‌های موردنیاز، طراحی و توسعه محصول مبتنی بر قابلیت، شناسایی و انتخاب راهکارهای فناورانه، تدوین ره نگاشت کلان فناوری، تدوین برنامه‌ عملیاتی و پایش و همچنین حفاظت، پشتیبانی و تجاری‌سازی فناوری را هم‌زمان و در ارتباط با یکدیگر به نمایش گذاشته و تلاش دارد از طریق همسویی و ایجاد ارتباط منطقی بین فعالیت‌های مراکز تحقیقات دفاعی با نیازهای دفاعی، به انجام هدفمند رسالت آن‌ها، بیشترین کمک را ‌نماید. در الگوی ارائه‌شده، با لحاظ دوره زمان‌بندی برنامه‌ریزی و پایش و ارزیابی در قالب دوره‌های چهارساله،‌ سالیانه و ماهیانه،‌ تلاش شده است که رابطه بین راهبردها و برنامه‎های کلان با برنامه‌های عملیاتی و همچنین تبدیل راهبردها به اقدامات اجرایی قابل‌لمس و قابل‌اندازه‌گیری، موردتوجه قرار گیرد.

providing a model for strategic planning of emerging technologies in defense research centers with an action research approach

in today’s turbulent world and uncertain conditions, the strategic planning of technologies plays an important role in their successful management and is considered the cornerstone of technology management in technology-oriented organizations. strategic planning of technologies in defense research centers, which are the pioneers of creation and development of a significant part of the country’s technologies, is very key and an undeniable necessity. therefore, this study has been compiled with the aim of providing a model for strategic planning of emerging technologies of defense research centers. this research was conducted with an action research approach and based on the susman evered model in four phases of observation and planning; developing a strategic planning model for emerging defense technology; model implementation in defense research centers; and monitoring and review has been used, which has lasted for more than a year. in the observation and planning stage, review and analysis of the literature on strategic planning of technology and problem diagnosis and creating a common understanding of managers and relevant experts were done, and in the stage of drafting the initial model, with the opinion of experts including 15 managers, researchers and faculty members of defense research centers. , in a qualitative method and using fuzzy screening and focus group interviews, the local model of strategic planning of technologies according to the ecosystem of the defense sector was presented. in the next stage, with the formation of specialized working groups in defense research centers, this model was used and the related technologies were counted according to it, and the validation of the model was done in practice. in the monitoring and revision phase, after the implementation of the strategic planning model for emerging defense technology developed in the defense research centers, the initial theoretical model was compared with the operationalized model, and the final model was approved by the experts. defense research centers were placed. the results of the research showed that the strategic planning of emerging technologies in defense research centers includes a six-stage, hierarchical model in the form of sixteen steps. this model includes six stages of identifying technological needs and required capabilities, designing and developing a product based on capabilities, identifying and choosing technological solutions, developing a technology macro map, developing an operational and monitoring plan, as well as protection, support and commercialization of technology at the same time and in connection exhibited with each other and tries to provide the most help to the purposeful fulfillment of their mission by aligning and creating a logical connection between the activities of defense research centers and defense needs. in the presented model, considering the period of planning and monitoring and evaluation in the form of four-year, annual and monthly periods, it has been tried to pay attention to the relationship between strategies and macro-plans with operational plans. also, turning strategies into tangible and measurable executive actions should be taken into consideration.