خوددرمانی با دارو در دانشجویان دانشگاه‌های بیرجند

زمینه و هدف: خوددرمانی با دارو، جز مهمّی از رفتار پزشکی افراد است. با توجه به شیوع رو به افزایش مصرف خودسرانه دارو، تحقیق حاضر با هدف تعیین فراوانی خوددرمانی با دارو در بین دانشجویان دانشگاه‌های بیرجند انجام شد.روش تحقیق: این پژوهش توصیفی- تحلیلی، با بررسی 1048 نفر از دانشجویان دانشگاه‌های شهر بیرجند (علوم پزشکی، علوم، آزاد و پیام نور) از طریق نمونه‌گیری مرحله‌ای تصادفی‌شده و با استفاده از پرسشنامه پژوهشگرساخته انجام شد. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار spss (ویرایش 15) و آمار توصیفی و رگرسیون لجستیک، در سطح معنی‌داری 05/0p < تجزیه و تحلیل شدند. یافته‌ها: شیوع خوددرمانی با دارو در بین دانشجویان مورد بررسی 7/86% بود. بیشترین علّت مصرف دارو بدون تجویز پزشک، مصرف بر اساس تجربه قبلی (2/77%)، شایع‌ترین شکل دارویی مورد استفاده قرص (7/88%)، بیشترین داروی مورد استفاده، مسکن‌ (7/81%) و شایع‌ترین بیماری، حساسیت (1/36%) گزارش شد. برآورد نسبت شانس خوددرمانی با دارو و ارتباط آن با متغیرهای جمعیت‌شناختی در دانشجویان نشان داد که فقط بین دانشگاه محل تحصیل با مصرف خودسرانه دارو ارتباط وجود دارد؛ بدین معنی که دانشجویان دانشگاه پیام نور در مقایسه با دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، به نسبت کمتری خوددرمانی با دارو داشتند (002/0p=)؛ همچنین دانشجویانی که دارای بیمه تامین اجتماعی و ارتش بودند، در مقایسه با افراد فاقد بیمه، به نسبت بیشتری خوددرمانی با دارو داشتند (05/0p < ).نتیجه‌گیری: با توجه به شیوع بالای خوددرمانی با دارو در بین دانشجویان، لازم است ضمن توجه بیشتر به آموزش مداوم و ارتقای فرهنگ مصرف دارو، افزایش دسترسی آسان به خدمات پزشکی از جمله تقویت جایگاه پزشک خانواده و نیز استقرار پایگاه‌های مشاوره پزشکی در دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی، رفتار پزشکی مردم بخصوص قشر جوان و آسیب‌پذیر دانشجو را تصحیح و انگیزه آنان را نسبت به درمان اصولی بیماری‌ها افزایش داد.