تاثیر خنک‌سازی فعال بر کاهش دمای بدن بیماران تب‌دار بستری در بخش مراقبت‌های ویژه، در مقایسه با روش تن‌شویه

زمینه و هدف: تب، یکی از شایع‌ترین مشکلات بیماران در بخش‌های مراقبت‌های ویژه است. کنترل تب موجب کاهش فعالیت متابولیکی‌،کاهش نیاز به اکسیژن و در نتیجه کاهش میزان مرگ و میر می‌شود. روش‌های فیزیکی کاهش دما می‌توانند، دمای بدن بیماران را در مدت کوتاهی کاهش دهند اما کارایی و احتمالاً عوارض آنها به‌ویژه در بیماران بدحال یکسان نیست؛ لذا این پژوهش، با هدف مقایسه تاثیر روش خنک‌سازی فعال با روش تن‌شویه بر کاهش دمای بدن بیماران تب‌دار بستری در بخش مراقبت‌های ویژه انجام شد.روش بررسی: این پژوهش کارآزمایی بالینی تصادفی، بر روی 57 بیمار بستری در بخش مراقبت‌های ویژه مراکز آموزشی و درمانی شهرهای قزوین و تهران انجام شد. بیماران، با استفاده از روش بلوک‌بندی تصادفی‌شده انتخاب و طبقه‌بندی‌ شدند و در دو گروه تن‌شویه ساده و خنک‌سازی فعال قرار گرفتند. نمونه‌ها سه ساعت تحت مداخله قرار گرفتند. داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس با اندازه‌‌گیری‌های مکرر به همراه عامل بین‌گروهی و تحلیل بقا به روش کاپلان‌مایر، توسط نرم‌افزار spss (ویرایش 16)، در سطح معنی‌داری 05/0p < تجزیه و تحلیل شدند. یافته‌ها: بین دو گروه از نظر سن، جنس، شاخص سطح بدن و شاخص توده بدنی، تفاوت معنی‌داری وجود نداشت. پس از سه ساعت مداخله، میانگین و انحراف‌معیار دما در گروه تن‌شویه از 21/0±7/38 به 55/0±6/37 درجه سانتی‌گراد (01/0p < ) و در گروه خنک‌سازی فعال از 25/0±8/38 به 18/0±1/37 درجه سانتی‌گراد (01/0p < ) رسید. میانگین دما در گروه خنک‌سازی فعال، از دقیقه 120 به بعد، به‌طور معنی‌داری کمتر از گروه تن‌شویه بود (01/0p < ). پس از 180 دقیقه مداخله، در همه بیماران گروه خنک‌سازی فعال، یک درجه کاهش دما رخ داد اما در گروه تن‌شویه تنها در 65% بیماران یک درجه کاهش دما مشاهده شد (02/0p < ). هر دو روش مداخله مستقل از میزان استامینوفن دریافتی، باعث کاهش معنی‌دار دمای بدن بیماران شدند (02/0p < ) و استامینوفن دریافتی هیچگونه تاثیر مخدوش‌کنندگی نداشت.نتیجه‌گیری: روش تن‌شویه برای کنترل تب، روش موثری است اما سرعت کاهش دما در این روش کمتر از روش خنک‌سازی فعال است. استفاده از روش خنک‌سازی فعال، روش بهتری برای کنترل سریع تب شناخته شد؛ زیرا این روش با سرعت یکنواخت‌تر و و با کارایی بیشتر نسبت به روش تن‌شویه، دما را کاهش می‌دهد و برآورد دقیق‌تری از نظر زمان رسیدن به پاسخ درمانی مطلوب، برای کادر درمان فراهم می‌کند.