شیوع سو مصرف مواد در بین دانشجویان دانشگاه‌های بیرجند

زمینه و هدف: سو مصرف سیگار، الکل و مواد مخدّر به عنوان یکی از بزرگترین معضلات جامعه و موجبات اتلاف نیرو، انرژی و نیز سرمایه‌های انسانی و ریالی جامعه می‌باشد. در این زمینه علل فردی مانند ژنتیک، دوره بحرانی نوجوانی، عوامل مربوط به خانواده، دوستان و عوامل اجتماعی، مهاجرت‌ها، توسعه صنعتی و ... حایز اهمیت و تاثیرگذارند. از آنجا که گرفتاری قشر جوان، تحصیل‌کرده و آینده‌ساز، نگرانی‌ها را دو چندان می‌کند، این پژوهش به منظور تعیین شیوع سو مصرف مواد از جمله سیگار، الکل و سایر مواد مخدّر در بین دانشجویان طراحی گردید.روش تحقیق: در این مطالعه توصیفی که در سال 1382، انجام شد، 870 نفر از دانشجویان دانشگاه‌های بیرجند (دانشگاه علوم پزشکی، دانشگاه بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی) در مقاطع مختلف به روش نمونه‌گیری تصادفی (با توجه به تعداد دانشجویان هر دانشگاه) انتخاب شدند. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه پژوهشگرساخته بود که در دو قسمت تنظیم و روایی آن به روش روایی محتوی تایید شد. بخش اول شامل سوالات مربوط به اطلاعات فردی و بخش دوم شامل سوالات مربوط به سو مصرف مواد از جمله سابقه اعتیاد در خانواده، نوع وابستگی، اولین ماده مورد مصرف، سنّ شروع، انگیزه، سو مصرف و ... بــود. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار spss و آمار توصیفی و جداول توزیع فراوانی گزارش گردید. یافته‌ها: 5/61% نمونه‌ها هیچ‌گونه سابقه سو مصرف مواد را نداشتند. در سو مصرف‌کنندگان مواد، بیشترین فراوانی مصرف به ترتیب مربوط به سیگار (5/31%)، الکل (7/5%)، حشیش (1%) و تریاک (3/0%) بود. سنّ شروع مصرف در 5/43% موارد زیر 20 سال و در 9/60% موارد به پیشنهاد دوستان گزارش شد. در 5/44% موارد، شروع سو مصرف مواد در مهمانی‌های دوستانه انجام شده بود. 2/58% سو مصرف‌کنندگان مواد مذکر بودند.نتیجه‌گیری: با توجه به نقش ارزشمند دانشگاه‌ها به عنوان کانون تعلیم و تربیت آینده‌سازان کشور، وجود سو مصرف مواد در بین دانشجویان بسیار هشداردهنده می‌باشد که همت مسوولان امر در ریشه‌یابی و کاهش شیوع این بلای خانمان‌سوز را می‌طلبد. واژه‌های کلیدی: اپیدمیولوژی، سو مصرف مواد، دانشجو