فراتحلیل چیست؟

چگونه می‌توان نتایج پژوهشهای انجام شده و نظریه‌های صورت‌بندی شده را در عمل به کار برد؟ این مساله موجب نگرانی دانشمندان شده بود که از 1980 این نگرانی شدت گرفت. محققان اعتقاد دارند که مطالعه تحقیقات گذشته به شکل مرسوم جنبه کیفی دارد و دارای اشکالاتی بدین شرح است: الف- این تحقیقات ذهنی هستند. (بر اساس ملاک‌های ذهنی پژوهشگر بررسی صورت گرفته است.) ب- ناتوانی در انتخاب ویژگی‌هایی که موجب یک دست شدن نتایج می‌شود. ج- عدم توانایی در بررسی متغیرهایی که متغیرهای اصلی در پژوهشهای انجام شده، ارتباط دارند. اصطلاح فراتحلیل (metanalysis) را اولین بار glass، رییس انجمن تحقیقات آموزشی آمریکا در سال 1976 به کار برد. تحلیل یعنی شکستن یک کل به قسمت‌های مختلف، به منظور تعیین ماهیت آن کل. فراتحلیل چشم‌اندازی است که در آن روشهای مختلف اندازه‌گیری و آماری به کار برده می‌شود. فراتحلیل روش مهارتی است که در آن از روشهای آماری و ریاضی استفاده می‌شود و درباره کیفیت تحقیق پیش‌داوری نمی‌شود. برای انجام فراتحلیل ابتدا باید حوزه‌ای انتخاب شود که نتاج مطالعات در آن حوزه دو پهلو و مشکوک باشد؛ سپس مراحل زیر به ترتیب پیگیری شود. 1- شناسایی منابع و ارزشیابی نتایج پژوهش‌ها 2- ترکیب نتایج پژوهش‌های انتخاب شده و مقایسه آنها با یکدیگر و 3- ارزشیابی نتایج فراتحلیل به منظور کاهش خطا. فراتحلیل شکاف‌های موجود در پیشینه، در دانش و برخی موارد، ضعف های نظری را آشکار می‌کند و برای تعیین نقاط قوت تحقیق بینش کافی را ایجاد می‌کند. یادآوری این مطلب خالی از لطف نیست که فراتحلیل پاسخ قطعی و نهایی برای درک مسایل تحقیقی نیست و مانند سایر روشهای تحلیل داده‌ها بر اساس گفته green و hall «یاریگر اندیشه است نه جایگزین آن».واژه‌های کلیدی: نظریه؛ فراتحلیل؛ روش‌های آماری