مدّت کارکرد و عوارض فیستول‌های شریانی- وریدی در بیماران تحت درمان همودیالیز

زمینه و هدف: فیستول شریان- وریدی (arteriovenose fistulae: avf) یکی از مناسب‌ترین روش‌های دسترسی عروقی در بیماران همودیالیزی محسوب می‌شود. عملکرد نامناسب فیستول، شایعترین علت مداخلات ثانویه و بستری شدن مکرر در این بیماران می‌باشد. مطالعه حاضر با هدف تعیین مدّت کارکرد و عوارض فیستول‌های شریانی- وریدی بیماران همودیالیزی انجام شد. روش تحقیق: در این مطالعه توصیفی، 94 بیمار همودیالیزی بستری در بخش‌های همودیالیز بیمارستان‌های 17 شهریور و امام رضا (ع) مشهد مورد تحقیق قرار گرفتند. به منظور کسب اطلاعات لازم از پرسشنامه‌ای پژوهشگر ساخته که در دو بخش تنظیم شده بود، استفاده گردید. بخش اول مربوط به مشخصات فردی و بخش دوم مربوط به اطلاعات پرونده (مانند علت نارسایی کلیه، زمان گذاشتن فیستول و سنّ بیماران) بود. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار spss آزمون‌های آماری کای اسکویر، تی مستقل و ضریب همبستگی پیرسون در سطح معنی‌داری 05/0p < تجزیه و تحلیل شدند. یافته‌ها: از 94 بیمار مورد بررسی، 56 نفر (6/59%) مرد و 38 نفر (4/40%) زن بودند. میانگین سنّی بیماران 8/16±3/50 سال با حداقل 18 و حداکثر 86 سال بود. میانگین مدّت کارکرد فیستول 1/45±3/34 ماه، حداقل مدّت کارکرد فیستول بعد از استفاده شدن 2 هفته و حداکثر 280 ماه (تا زمان تحقیق) بود. شایعترین عارضه فیستول‌ها، آنوریسم (5/58%) و بیشترین علت نارسایی فیستول‌ها، تکنیک جراحی بود. ارتباط زمان کارکرد فیستول با محل فیستول معنی‌دار بود (003/0=p)؛ به عبارت دیگر زمان کارکرد فیستول با محل آن ارتباط داشت و کارایی فیستول در محل مچ نسبت به آرنج و شصت بیشتر بود. ارتباط زمان کارکرد فیستول با سن، جنس و دیابت بیماران معنی‌دار نبود.نتیجه‌گیری‌: بر اساس یافته‌های این تحقیق، عوارض فیستول در ناحیه مچ دست نسبت به آرنج کمتر است؛ بنابراین استفاده از عروق دیستال به دلیل عوارض زیادتر، توصیه نمی‌شود. میزان عوارض با افزایش سن ارتباطی نداشت که با توجه به تفاوت نتایج با مطالعات قبلی و حجم کم نمونه، پیشنهاد می‌شود مطالعه در حجم نمونه بیشتری انجام شود.واژه‌های کلیدی: فیستول بین سرخرگ و سیاهرگ، دیالیز کلیوی، همودیالیز