شیوع اضافه‌وزن و چاقی در دانش‌آموزان 11 تا 15 ساله مقطع راهنمایی تحصیلی شهر بیرجند (سال 1385)

زمینه و هدف: شیوع اضافه‌وزن و چاقی در کودکان و نوجوانان در دهه‌های اخیر در جوامع مختلف افزایش یافته است. چاقی در دوران کودکی، احتمال چاقی در بزرگسالی و بیماری‌های همراه با آن را بالا می‌برد. تعیین شیوع این مشکل در جوامع مختلف، منجر به غربالگری و مداخله مناسب و در نهایت کاهش عوارض زودرس و دیررس آن می‌شود. مطالعه حاضر با هدف تعیین شیوع اضافه‌وزن و چاقی در دانش‌آموزان 11 تا 15 ساله مقطع راهنمایی شهر بیرجند انجام شد.روش تحقیق: این مطالعه توصیفی- تحلیلی و مقطعی در سال 1385 و بر روی 2105 دانش‌آموز 11 تا 15 ساله که از طریق نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای انتخاب شدند، انجام شد. قد و وزن دانش‌آموزان به روش استاندارد اندازه‌گیری و نمایه توده بدن (bmi) محاسبه شد. افراد با bmi بین صدک 85 تا 95 بر اساس استاندارد مرکز کنترل بیماری‌ها (cdc) به عنوان افراد دارای اضافه‌وزن و با bmi بیشتر از صدک 95 چاق محسوب شدند. سایر اطلاعات فردی از طریق مصاحبه کسب و در پرسشنامه ثبت شد. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار آماری spss (نسخه 5/11) در سطح معنی‌داری 05/0? < تجزیه و تحلیل شدند.یافته‌ها: شیوع اضافه‌وزن در دانش‌آموزان مورد مطالعه 2/5% (5/6% دختران و 9/3 % پسران) و شیوع چاقی 1/2% (5/1% دختران و 8/2% پسران) بود. اضافه‌وزن و چاقی با میزان تحصیلات والدین، شغل مادر و تعداد فرزندان ارتباطی معنی‌دار و در فرزندان والدین با تحصیلات بیشتر، مادران شاغل و خانواده‌های با فرزند کمتر، بیشترین شیوع را داشت.نتیجه‌گیری: شیوه زندگی در ایجاد چاقی نقش دارد و در این مطالعه در فرزندان مادران شاغل و والدین با سطح تحصیلات بیشتر و خانواده‌های کم فرزند شیوع بیشتری نشان داد. بررسی دقیق‌تر عوامل مرتبط با چاقی کودکان و نوجوانان پیشنهاد می‌شود.واژه‌های کلیدی: چاقی، وزن بدن، نوجوانان، شیوع بیماری، شاخص اندام‌های بدن