اعتبارسنجی و تحلیل پزشکی روایت «اصل خراب البدن ترک العشاء»

هدف: به رغم تاکید روایات طبی بر شام خوردن و نهی از ترک آن‌‌، برخی پزشکان بر این باور بودند که خوردن شام پیامدهای ناگواری چون ایجاد بیماری‌های چشمی‌‌، دردهای گوش‌‌، خارش بدن‌‌، قولنج و مشکلات عصبی را در پی دارد. اعتبارسنجی روایت منقول از امام صادق (ع) با مضمون «اَصْلُ خَرَابِ الْبَدَنِ تَرْکُ الْعَشَاءِ» (ریشه خرابی بدن، ترک شام خوردن است) از منظر سند، محتوا و تطبیق آن با یافته‌های علمی و پزشکی روز، هدف از این پژوهش است، به این امید که ضمن تبیین اهمیت شام خوردن، باورهای نادرست در این زمینه اصلاح شده و راهکارهایی مبتنی بر آموزه‌های دینی و دانش پزشکی برای تغذیه سالم ارائه گردد.روش پژوهش: این تحقیق، به روش تطبیقی-تحلیلی بوده و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای انجام شده است؛ بدین ترتیب که ابتدا سند روایت مورد بررسی دقیق قرار گرفته و اعتبار راویان آن سنجیده شده است، سپس محتوای حدیث با معیارهای قرآنی، احادیث معتبر و یافته‌های پزشکی در حوزه تغذیه مقایسه شده و میزان انطباق یا تعارض آن با هر یک از این منابع ارزیابی گردیده است.یافته‌ها: یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که سند حدیث مذکور معتبر بوده و راویان آن همگی از وثاقت برخوردارند؛ همچنین، محتوای این روایت با آموزه‌های قرآنی و سایر احادیث معتبر که بر اهمیت تغذیه و لزوم پرهیز از گرسنگی به ویژه در وعده شام تاکید دارند، همخوانی دارد. افزون بر این، یافته‌های پزشکی نیز نشان می‌دهند که ترک شام می‌تواند منجر به بروز اختلالات متابولیک، ضعف سیستم ایمنی و افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های گوناگون شود. و نیز اصلاح باورهای نادرست در مورد شام‌نخوردن و تاکید بر اینکه همان‌طور که زیاده‌روی در شام‌خوردن مضر است، پرهیز از آن نیز می‌تواند زیان‌آور باشد.نتیجه‌گیری: روایت امام صادق(ع) دارای سندی صحیح و محتوایی هم‌خوان با آموزه‌های دینی و یافته‌های پزشکی است. خوردن شام به‌عنوان بخشی از یک رژیم غذایی سالم و متعادل، می‌تواند به حفظ سلامت بدن کمک کند. توصیه می‌شود از پرخوری و دیرخوری شبانه پرهیز و به اصول تغذیه سالم توجه شود.

validation and medical analysis of the hadith the root of body ruin is the abandonment of dinner

despite the emphasis of traditional medical narratives on the importance of eating dinner and the prohibitions against skipping it, some physicians have believed that consuming dinner leads to adverse outcomes, such as eye diseases, earaches, body itching, colic, and neurological problems. this study aims to validate the narration attributed to imam sadiq (as) stating, the root of bodily ruin is avoiding dinner (asl kharab al-badan tark al-ashaa) in terms of its chain of transmission (isnad), content, and its correlation with contemporary scientific and medical findings. the goal is to highlight the importance of eating dinner, correct misconceptions on this matter, and provide solutions rooted in religious teachings and medical science for healthy nutrition.this research employs a comparative-analytical approach, utilizing library-based resources. initially, the chain of transmission for the narration was critically examined, and the credibility of its narrators was assessed. the content of the narration was then compared against quranic criteria, authentic hadiths, and medical findings related to nutrition, evaluating its compatibility or contradiction with these sources. the results of this study indicate that the chain of transmission of the mentioned narration is credible, and all narrators are trustworthy. furthermore, the content aligns with quranic teachings and other authentic narrations that underscore the importance of proper nutrition and avoiding hunger, particularly during the dinner meal. additionally, medical findings demonstrate that skipping dinner may lead to metabolic disorders, weaken the immune system, and increase the risk of various diseases. this highlights the need to counter false beliefs about avoiding dinner and emphasizes that while overeating at dinner is harmful, avoiding it entirely can also have detrimental effects.the narration from imam sadiq (as) is supported by a valid chain of transmission and contains content consistent with religious teachings and medical evidence. consuming dinner as part of a healthy and balanced diet can contribute to maintaining bodily health. it is recommended to avoid overeating and late-night dinners while adhering to the principles of healthy nutrition.