مفهوم شناسی واژه «رشد» از منظر صحیفه سجادیه

هدف: از آن‌جا که رشد هدف متعالی حیات انسان است، دستیابی به الگوی اسلامی آن از اهداف خاص جوامع و علوم انسانی‌– اسلامی است. بررسی مفهوم واژه رشد  و مشتقات آن در نیایش‌های صحیفه سجادیه خود بخشی از رهیابی به الگوی اسلامی رشد و تعالی انسان است، ازاین‌رو، هدف این مقاله پی‌بردن به مولفه‌های معنای واژه رشد در این کتاب است.روش پژوهش: در این تحقیق از روش توصیف، تجزیه و تحلیل معنایی واژه رشد و مشتقات آن، به کمک فیش های تهیه شده از متن فرازهای دعایی و شروح آنها و نیز شیوه دستیابی به رابطه معناداری واژه ها در فقره دعایی از طریق ملازم، مترادف و جانشینی در دستور زبان عربی استفاده شده است. یافته‌ها: در این پژوهش ارتباط معنایی واژه رشد و مشتقات آن به صورت زیر مشخص شده است: الف- شاخص های فردی شامل: 1- ارتباط انگیزه صحیح و قوی با واژه رشد 2- ارتباط پیروی از راهنما با واژه رشد 3- ارتباط تکیه بر قدرت الهی با واژه رشد 4- ارتباط گزینش طریقتِ  بَرحق با واژه رشد 5- ارتباط هدایت با واژه رشد که به تفصیل و به ارتباط موارد راهبری به راه حق و توکل به خدا و اعتراف به نادانی و اطاعت خداوند اشاره شده است. ب- شاخص های اجتماعی شامل: 1- ارتباط رهبران الهی با واژه رشد 2- ارتباط آگاه‌کردن جاهل به احکام  با واژه رشد.نتیجه‌گیری: تحلیل و بررسی ها نشان می دهد که مفهوم واژه «رشد» و مشتقات آن با توجه به شبکه معنایی در ساختار نیایش های امام سجاد(ع)، همان مفهوم واژه هدایت را تداعی می کند و هم‌ارز  با آن است. چنین برداشتی به نظر می رسد، بی تاثیر از ملازم و جانشین های آن در ساختار کلام امام(ع) نباشد و هدایت یکی از مصادیق رشد محسوب می گردد. طبق ساختار دعایی صحیفه سجادیه، نیت صحیح و قوی، شرح قلب سلیم برای دریافت اهداف دین، راهنمایانِ کاردان، حرکت در جاده خیر و صلاح به تبعیت از هادیان الهی، هدایت و راهنمایی خداوند، پذیرش ولایت رهبران الهی، همه اجزاء یک طرح کلی خواهند بود که رشد و هدایت انسان را تامین می کنند.

conceptualization of the word ‘growth’ from the perspective of sahifa sajjadiyah

growth is the supreme goal of man in his worldly life. according to the sources of the holy religion of islam, such a process is the basis of a desirable life hereafter. in the prayers of imam sajjad (pbuh), growth is discussed in a wide range in all dimensions of human life. the method of data collection in this research is library work, and its scope is the famous sahifa sajjadiyah. the research purpose is to detect the semantic features of the growth concept in succession and homonymy, synonymy, and antonymy domains with respect to the context. considering the purpose of this research, in the light of the teachings of the prayers in sahifa sajjadiyah, growth is a transformation and exaltation in the existential structure of man, especially his spirituality. it is conceptualized with the unparalleled lexical eloquence and elaboration of the infallible imam (pbuh), as a divine gift and an enlightening, true and undisputable benefit leading to guidance. based on the results of the research, it can be concluded that a mature human being is a person who has been guided through correct motivation, a sound heart, trust in god, obedience to him, and reliance on divine power. such a person bases his or her life on the path of truth, the leadership of divine guides, and the guidance of others.