معناشناسی ذکر «لا زائده» در مضارع منصوب به «ان» در آیات قرآنی

از وجوه زیبایی آیات قرآن کریم، گزینش دقیق واژه ها و حروف است. یکی از حروف اثرگذار در زبان عربی، حرف «لا» است که نقش های متفاوتی را در جمله می گیرد. گروهی از نحویان و مفسران در برخی جایگاه ها از آن به «لا زائده» تعبیر می کنند. یکی از جایگاه‌های لا زائده، پس از «ان» ناصبه است که به صورت «الّا» و «لِئلّا» می آید. برخی از نحویان آن را زائده و حشو و برخی دیگر غیرزائده دانسته اند. در این مقاله با روش توصیفی تحلیلی، آیاتی را که حرف «ان» ناصبه با لا زائده در آن به کار رفته و آیات مشابه که لا زائده آن حذف شده است مورد بحث قرار می‌گیرد. همچنین با تحلیل کارکردهای زیباشناختی و هدفدار بودن آن روشن می شود که ذکر لا زائده دارای نکات بلاغی ای است که با مقتضای حال آیات قرآن کریم در ارتباط بوده و با بافت زبانی هماهنگی بیشتری دارد و زائده دانستن آن ها توسط برخی از نحویان، بدون توجه به معناشناسی آیات بوده است. از جمله اهداف ذکر لا زائده می توان به نشان دادن نهایت بازدارندگی و نهی از اعمال ناپسند، بیان خشم و ناراحتی با قوّت تمام، نفی عمل انجام شده با قاطعیت، نشان دادن نهایت پستی و زشتی عمل و نیز، نهایت ناتوانی و ضعف طرف مقابل اشاره نمود.

the semantics of mentioning redundant lā in the subjunctive mood preceded by the subjunctivizing particle an

accurate diction is an aspect attributing to the unsurpassed beauty of the qur’an. particle &lā& is an influential arabic word that can take on different functions. this aarticle, depending on its position the sentence, has been called &redundant lā& by some grammarians and commentators. one of these positions where the above particle is used is after the ’subjunctivizing an’ in the form of ’alla’ and ’lealla’. some grammarians have considered it redundant but some others have not. this article attempts to clarify, through a descriptive-analytic approach, those verses in which both ’redundant lā’ and ’subjunctivizing an’ occur along with those verses from which this ’redundant lā’ has been removed. it also tries to analyze it’s the esthetic functions and purposiveness plus this point that wherever this ’lā’ is used in the qur’an there are rhetorical points in line with the conditions of those particular verses and their linguistic context. it’s being considered redundant by grammarians has turned out to be the result of not heeding the semantics of the verses in which it occurs. of the aims behind the use of this ’redundant lā’ is deterring and forbidding people from evils deeds, expressing anger powerfully, negating a done action determinedly, showing how base and wrong a deed can be and also the extreme inability and weakness in the opposite side.