گونه‌های تاثیرگذاری سنّت در توسعه مفاهیم قرآنی

نقش سنّت در تبیین کتاب الهی، تنها در تفسیر و تشریح مفاد ظاهری آیات ظهور نمی‌یابد؛ بلکه گاه روایات، نقش تعمیم و توسعه‌بخشی به مفاد آیات الهی را ایفا می‌کنند. رویکرد اخباریان بدون توجه به لزوم هماهنگی مفاد روایات با کتاب، بر پذیرش این روایات است و در جانب مقابل، توسعه مفهومی مخالفت با کتاب، تلقی و موجب وانهادن این روایات شده است؛ اما با تحلیل مفاد روایات و نسبت آن با ظواهر آیات در می‌یابیم، این تعمیم و توسعه، غالباً در قالب‌ها و گونه‌های ویژه و در چارچوب ضوابط و اسلوب‌های بیانی خاصی صورت گرفته است که امکان پذیرش آن از سوی عرف و عقلا فراهم است. با کشف وجوه و گونه‌های ارتباط و پیوند مدالیل ظاهری آیات و مفاهیم توسعه یافته آن در سنت، می‌توان به هماهنگی مفاد روایات با آیات پی برد و از سنت، شیوه بهره‌گیری از قرآن را آموخت. این نوشتار که با روش توصیفی تحلیلی  تنظیم یافته است  در مقام کشف گونه‌های استوار توسعه‌بخشی روایات به مفاد آیات، آن را در سه ساحت «مفردات»، «اسناد» و «مدالیل التزامی» پیگیری می‌کند. توسعه‌بخشی در گستره معنایی مفردات قرآنی، تنها در پرتو توجه به ظرفیت الفاظ نسبت به فراگیری مصادیق نامانوس امکان‌پذیر است چنانکه توسعه در ساحت اسناد نیز، با بهره‌گیری سنّت از شیوه مجاز در اسناد میسّر است. تجرید آیات الهی از خصوصیات و شرایط فضای نزول و استخراج قواعد کلی و پیام‌های فراگیر به‌ عنوان مدالیل التزامی آیات، از دیگر شیوه‌هایی است که فرآیند توسعه در قالب آن به انجام رسیده است. این مقاله اراده مفاهیم مختلف و ناهمگون از یک فراز قرآنی را در عرض یکدیگر، با چالش‌ها و تاملاتی مواجه می‌بیند. چه این معانی مختلف، به لحاظ ساختارهای ادبی متعددی باشد که برای یک فراز قابل تصویر است و چه به لحاظ معانی متعددی باشد که اهل لغت برای یک واژه حکایت می‌کنند.

the methods of influencing the tradition in the development of quranic concepts

the role of tradition in explaining the divine book does not appear only in the interpretation and explanation of the apparent meanings of the verses, but sometimes it is in the direction of generalizing and expanding the meanings of the divine verses. this generalization and development can be followed in different forms and in the framework of the rules and methods of conventional expression with custom and reason, and through this we can understand the connection between the apparent meanings of the verses and the concepts developed in the tradition and a clear understanding of the tradition’s method in the application of the qur’an. expansion in the semantic range of qur’anic words and contents is possible only when considering the capacity of words to include unfamiliar examples, although development through attribution is sometimes accompanied by claims of the shari’a using the permissible method of attribution.the abstraction of verses from the characteristics and conditions of the space of revelation, as well as the extraction of general rules and comprehensive messages from verses, are other methods in which the development process has been carried out. the intention and will of different concepts at the same time, faces challenges and reflections. acceptance of different meanings is sometimes possible in terms of multiple literary structures, which are reflected in one sentence. however, the non-employment of this method of expression by custom prevents the acceptance of such a method in order to develop the contents of the divine book from another point of view.