«آدم و انسان»، خلیفه‌ بشر یا خلیفه‌ خدا ؛ نقد دیدگاه انتقادیِ «سلیمانی» به خلافت آدم علیه‌السلام و انسان

یکی از نکات اختلافی در مورد موضوع خلافت در آیه 30 از سوره بقره، شناسایی موجودی است که آدم علیه‌السلام (و انسان) جانشین‌اش می‌شود. در معرفی این موجود به «خدا، جن، فرشتگان، نسناس، انسان‌های پیشین، یا حتی تمامی موجودات»، اشاره شده است. اما دیدگاهی انتقادی در قالب مقاله‌ای به قلم کمال سلیمانی، با تکیه بر تفاوتی که ادعا می‌کند در قرآن بین «انسان» و «بشر» وجود دارد، «آدم (و انسان)» را جایگزین «بشرِ بی‌زبان» دانسته و برای اثبات آن، دلائلی قرآنی، تفسیری و حدیثی اقامه می‌کند. در مقاله پیش‌رو با هدف بررسی اتقان این دیدگاه، مستندات و مقدمات استدلال آن بررسی و نقد شد و این نتیجه به دست آمد که فارغ از اینکه آدم (ع)، خلیفه‌ خدا باشد یا نباشد نمی‌توان با تکیه بر مستندات مطرح در این دیدگاه، جایگزینی آدم (و انسانِ) دارای زبان و بیان، به‌جای بشرِ تکامل‌نیافته را اثبات کرد.

‘Adam’ and ‘man’ as the successors of humans or of God: A critique on Soleymani’s view of the succession of Adam and man

DOR: https://dorl.net/dor/20.1001.1.22516026.1399.10.23.11.6A point of controversy regarding the succession issue as mentioned in verse 30 of the ‘AlBaqhareh’ Chapter in the Quran is the identification of the being succeeded by Adam and man. Different sources have referred to God, Jinn, angels, primitive man, men of the past and even all the other creatures. In this respect, Kamal Soleymani has come up with a critical paper which claims that the difference between man and human in the Quran is suggestive of Adam’s and man’s replacement of the speechless humans of the past. To prove this claim, Soleymani takes resort to pieces of evidence from the Quran, interpretations and Hadiths. The present study evaluates the authenticity of his view by analyzing its evidence and rudiments. As the results show, regardless of whether or not Adam is the successor of God, Soleymani’s evidence is not adequate enough to believe that the talking man has replaced the nonevolved man.