تحلیل ابعاد و مولفه های حیات طیبه بر اساس آیات قرآن و روایات اسلامی به منظور ارائه استلزامات تربیتی

تاکید اساسی گفتمان تربیتی در مبانی نظری تحول بنیادین تعلیم و تربیت جمهوری اسلامی ایران، دستیابی متربی و مربی به مراتبی از حیات طیبه است. حیات طیبه آنگونه از زندگی است که پاسخگوی نیازهای مادی و معنوى، علمى، عملى و روحی آدمی باشد. هدف از این مقاله ابتدا شناسایی و تحلیل مولفه‌های حیات طیبه بر اساس قرآن کریم و روایات اسلامی، آنگاه استخراج استلزامات تربیتی آن برای نظام آموزشی کشور بوده است. بدین منظور با توجه به کیفی بودن پارادایم پژوهش، با استفاده از روش تحلیل مضمون، ابعاد و مولفه‌های حیات طیبه مبتنی بر حوزه پژوهش این مطالعه، در قرآن کریم و روایات اسلامی، مورد واکاوی قرار گرفته، پس از کد گذاری و طبقه‌بندی و شناسایی ابعاد و مولفه های مربوطه، استلزامات تربیتی برای تعلیم و تربیت استخراج شده است. همچنین در این پژوهش، حیات طیبه به عنوان مفهومی اساسی و کلیدی و به مثابه هدف غایی در تعلیم و تربیت به منظور حصول قرب الی الله تلقی شده است. بر اساس یافته‌های این پژوهش، ابعاد بدست آمده در قلمرو فردی واجتماعی (دنیوی و اخروی) و مولفه ها هم در حوزه رفتاری، دینی وشناختی و مهمترین استلزامات تربیتی حاصله شامل: جامع بودن مفهوم حیات طیبه، اکتسابی بودن، شکل گیری حیات طیبه در پرتو ایمان و عمل صالح، خود سازی و تهذیب نفس و توجه به آموزه های وحیانی احصاء شده است. بنابراین برنامه ریزان نظام آموزسی با اتکاء به یافته ها و استلزامات مستخرج از این تحقیق و مبانی تربیت مبتنی بر حیات طیبه، قادر خواهند بود اهداف، محتوا، روشهای آموزش و ارزشیابی آموزشی را در راستای سوق دادن مربیان و متربیان به مراتبی از حیات طیبه، تدوین نموده و نظام تعلیم وتربیت اسلامی را از نظام های وارداتی سکولار مستغنی سازند.

analysis of dimensions and components of good life based on quranic verses and islamic traditions in order to provide educational requirements

the basic emphasis of the educational discourse on the theoretical foundations of the fundamental transformation of formal and public education in the islamic republic of iran is the attainment of a teacher and mentor far from hayat- tayyebeh. the purpose of this article in the first step was to extract the components of hayat- tayyebeh based on the holy quran and the narrations of the infallibles. if we believe in the islamic curriculum and consider it as one of the new concepts and areas in the field of curriculum studies, this study, after examining similar and numerous concepts, has paid attention to the concept of hayat tayyebeh as the central concept and as the hard core of islamic education and its result. in this research, first, using the method of relational content analysis, the dimensions and components of hayat_ tayyebeh in the qur’an as well as the sayings of the infallibles have been analyzed, and after classifying and discovering these dimensions and based on it, implications for education have been extracted. based on the findings of this study, relying on the principles of education based on hayat-tayyebeh, planners of the educational system will be able to draw goals, content, teaching methods and educational evaluation in order to lead students to hayat- tayyebeh and benefit from it.