تعیین ضرایب گیاهی یگانه، دوگانه و تبخیر-تعرق استاندارد گیاه پیاز با استفاده از لایسیمتر بیلان آبی

برای برنامه‌ریزی و مدیریت بهتر منابع آب به‌خصوص در مناطق خشک و نیمه خشک، برآورد دقیق  تبخیر-تعرق محصولات مختلف کشاورزی از اهمیت زیادی برخوردار می‌باشد. یکی از این گیاهان پرمصرف در سبد غذایی خانوار پیاز است که به خاطر آبیاری مکرر، نیاز آبی بالایی داشته و چنانچه در مراحل اولیه رشد دچار کمبود آب گردد، محصول آن به‌طور چشم‌گیری کاهش می‌یابد. لذا  این تحقیق با هدف تعیین ضرایب گیاهی یگانه، دوگانه و تبخیر-تعرق استاندارد گیاه پیاز در سه لایسیمتر بیلان آبی  انجام شد. مقدار تبخیر-تعرق گیاه مرجع با استفاده از دادههای ایستگاه هواشناسی و معادله فائو پنتمن مانتیث اصلاح شده محاسبه شد. میزان تبخیر-تعرق استاندارد پیاز (etc) با استفاده از معادله بیلان آب خاک تعیین و سپس مقادیر ضرایب گیاهی یگانه در مراحل مختلف رشد محاسبه گردید. با توجه به قرار دادن میکرو‌لایسیمتر در سه لایسیمتر، میزان ضریب تبخیر(𝐊𝐞) و ضرایب تعرق پایه (𝐊𝐜𝐛) در مراحل مختلف رشد نیز محاسبه شد. میانگین محصول غده پیاز 24 تن در هکتار بود. مقدار etc و تعرق در کل فصل کشت به‌ترتیب برابر 651.2 میلی‌متر و 296 میلی‌متر محاسبه شد. طول مراحل اولیه، میانی و نهایی رشد گیاه به‌ترتیب برابر 56، 25 و 21 روز به‌دست آمد. مقدار میانگین ضریب گیاهی یگانه در مرحله اولیه، میانی و نهایی رشد به‌ترتیب 0.50، 1.04 و 0.7 تعیین شد. مقدار ضریب  در مرحله اولیه، میانی و نهایی رشد به ترتیب 0.42، 0.26 و 0.47 به‌دست آمد. مقدار ضریب  در مرحله اولیه، میانی و نهایی رشد به‌ترتیب 0.08، 0.78 و 0.22 تعیین شد.  در نهایت با استفاده از  ضرایب گیاهی تعیین شده  توسط لایسیمتر، می‌توان مقدار دقیق نیاز آبی گیاه پیاز را در مناطقی با اقلیم مشابه و برای مراحل مختلف رشد تعیین نمود.

determining single and dual crop coefficients and standard evapotranspiration of onion using water balance lysimeter

water shortage is an important obstacle limiting crop production in arid and semi-arid climate such as iran (sepaskhah et al., 2006). one of the best solutions to reduce the consumption of irrigation water in agricultural sector is to determine crop evapotranspiration (gheysari et al., 2006) specially by lysimeters to calculate accurate crop water demand (razzaghi and sepaskhah, 2010).onion is one of the most important edible vegetables and its annual production in iran is 2566 thousand tons (ministry of agriculture-jahad, 2021). onions demand high water requirements and if they face water shortage in the initial stage of growth, their yield is significantly reduced. considering the problems of water shortage due to excessive consumption and the subsequent increase in the water demand and the need to accurately determine the water requirement of onions, this research aims to determine the single (kc) and dual crop coefficients (ke and kcb), and direct estimation of the standard crop evapotranspiration rate of the onion in three water balance lysimeters. the reference evapotranspiration was calculated using data from a meteorological station and the modified fao penman-monteith equation. the onion standard crop evapotranspiration etc was determined using the irrigation water balance lysimeter and equation, and thereafter, the single crop coefficients at different growth stages were calculated. due to the presence of a micro-lysimeter, the amount of evaporation coefficient () and transpiration coefficient () in different growth stages were also calculated. the mean values of the single crop coefficient in the initial, mid, and end growth stages were 0.50, 1.04, and 0.7, respectively. the ke coefficient in the initial, mid, and final growth stages were 0.42, 0.26, and 0.47, respectively. the kcb in the initial, mid, and end growth stages were 0.08, 0.78, and 0.22, respectively.