بررسی اثر پارامترهای طراحی سامانه آبیاری زیر‌سطحی با لوله‌های پی‌وی‌سی سوراخ‌دار بر تغییرات رطوبت خاک و دور آبیاری درختان پسته

در پژوهش حاضر، تاثیر پارامترهای طراحی سامانه آبیاری زیرسطحی با لوله‌های پی‌وی‌سی سوراخ‌دار بر دور آبیاری درختان بارور پسته، به‌مدت دو سال (1398-1400) در باغی به مساحت دو هکتار در شهرستان انار استان کرمان بررسی شد. آزمون با روش کرت‌های خردشده با چهار فاکتور عمق کانال (در سطوح 40 و 60 سانتی‌متر)، قطر لوله (در سطوح 110 و 160 میلی‌متر)، قطر سوراخ‌های روی لوله‌ (در سطوح 9 و 12 میلی‌متر) و فاصله سوراخ‌های روی لوله (در سطوح 15 و 25 سانتی‌متر) در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار استفاده شد. تمام تیمارهای آزمایشی با مقدار آب برابر با 75 درصد نیاز آبی و دور آبیاری 24 روز آبیاری ‌شدند. به این ‌منظور، مقدار رطوبت حجمی خاک تیمارهای مختلف در فاصله بین دو آبیاری متوالی در اعماق مختلف، با دستگاه tdr اندازه‌گیری شد. تجزیه‌ و تحلیل آماری اطلاعات با استفاده از نرم‌افزار mstat-c و مقایسه میانگین‌ها با آزمون lsd در سطح احتمال 0/05صورت گرفت. همچنین، رطوبت حجمی خاک ناحیه حداکثر تراکم ریشه درختان پسته در فاصله بین دو آبیاری متوالی (2 و 23 روز پس از آبیاری)، به‌ترتیب 12% و6/2 % افزایش نشان داد. در مجموع، دور آبیاری مناسب درختان پسته در سامانه آبیاری و با توجه به مشخصات خاک باغ مورد نظر و با مد‌نظر قرار دادن تخلیه مجاز رطوبتی تا آب سهل‌الوصول یا نقطه پژمردگی دائم، به‌ترتیب، 20 و 24 روز تعیین گردید. بنابراین، با استفاده بهینه از پارامترهای طراحی سامانه آبیاری زیرسطحی با لوله‌های پی‌وی‌سی سوراخ‌دار می‌توان بدون اینکه گیاه شرایط رطوبتی سخت و زیان‌آور را تجربه کند در مصرف آب نسبت به آبیاری غرقابی حدود 50 درصد صرفه‌جویی کرد و بهره‌وری آب را بالاتر برد. با توجه به نتایج بدست‌آمده، از بین فاکتورهای طراحی، عمق کانال cm40، قطر لوله mm 110، قطر سوراخ mm 12 و فاصله سوراخ cm 15 در عملکرد محصول و نیز بهره‌وری آب، وضعیت بهتری داشتند. همچنین تیمار با عملکرد (kg/tree) 11/1 و بهره‌وری آب بعد از آبشویی(gr/m3) 1325 یا (gr/m3) 828 بدون آبشویی بهترین تیمار معرفی شد.

investigating the effect of design parameters of a subsurface irrigation system with perforated pvc pipes on soil moisture changes and irrigation frequency of pistachio trees

in the present study, the effect of design parameters of a subsurface irrigation system with perforated pvc pipes on the irrigation frequency of pistachio trees was studied for two years in kerman province. a split-split plot experiment was conducted with four factors: canal depth (40 and 60 cm), pipe diameter (110 and 160 mm), pipe hole diameter (9 and 12 mm), and pipe hole spacing (15 and 25 cm) in a randomized complete block design with three replications. all treatments were irrigated with an amount of 75% of water requirement and an irrigation frequency of 24 days. to measure the volumetric soil moisture content, a tdr device was used. statistical analysis of the data was performed using mstat-c software, and means were compared with an lsd test at a 0.05 probability level. the results indicated that the volumetric soil moisture of pistachio trees increased by 12% and 6.2%, respectively, between two consecutive irrigations (2 and 23 days after irrigation). the optimal irrigation frequency for pistachio trees in this system was determined to be 20 and 24 days, respectively. therefore, by optimizing the design parameters of the subsurface irrigation system using perforated pvc pipes, water savings of approximately 50% can be achieved without exposing the plants to severe or harmful moisture stress. according to the results obtained, among the design factors, channel depth of 40 cm, pipe diameter of 110 mm, hole diameter of 12 mm and hole spacing of 15 cm had a better situation in terms of crop yield and water consumption efficiency. this optimal treatment produced a yield of 11.1 (kg/tree) and water use efficiency of 1325 gr/m3 after leaching and 828 gr/m3 before leaching, and was recommended as the best treatment.