ارزیابی تاثیر کم‌آبیاری تنظیم‌شده و آبیاری ناقص ریشه بر کارایی مصرف آب بر مبنای تولید و کیفیت علوفه ارزن مرواریدی

کمبود آب در مناطق خشک و نیمه‌خشک، چالشی جدی برای تولید علوفه است، بنابراین، بهینه‌سازی آبیاری و انتخاب ارقام مقاوم به خشکی مانند ارزن ضروری است. در این پژوهش تاثیر دو روش کم‌آبیاری تنظیم‌شده و آبیاری ناقص ریشه در چهار سطح رژیم آبیاری (100، 80، 60 و 40 درصد نیاز آبی گیاه) بر عملکرد علوفه، کارایی مصرف آب، درصد و عملکرد پروتئین ارزن مرواریدی هیبرید (رقم نوتریفید) بررسی شد. پژوهش به‌صورت کرت‌های خرد شده نواری در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار و با استفاده از روش آبیاری قطره‌ای با نوار تیپ در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه شهید باهنر کرمان طی دو فصل زراعی 1396 و 1397 انجام شد. نتایج نشان داد که تیمار آبیاری ناقص ریشه با تامین 100% نیاز آبی گیاه، بیشترین عملکرد علوفه تر و خشک را به‌ترتیب با 80/20 و 16/27 تن در هکتار داشت. تیمار 80% نیاز آبی در همین روش، علاوه بر قرار گرفتن در رتبه دوم با عملکرد علوفه تر و خشک به‌ترتیب 71/71 و 15/45 تن در هکتار، بالاترین عملکرد پروتئین علوفه خشک (1418/70 کیلوگرم در هکتار) و کارایی مصرف آب آبیاری بر اساس عملکرد علوفه تر و خشک (به‌ترتیب 13/74 و 2/97 تن بر مترمکعب) را داد. همچنین، بیشترین درصد پروتئین (11/41) در تیمار آبیاری ناقص ریشه با تامین 60% نیاز آبی مشاهده شد. به‌طورکلی، آبیاری ناقص ریشه با تامین 80% نیاز آبی گیاه به‌عنوان یک راهکار مناسب برای بهبود کارایی مصرف آب آبیاری و حفظ کیفیت و کمیت علوفه در شرایط کم‌آبی توصیه می‌شود.

evaluating the effect of regulated deficit irrigation and partial root-zone irrigation on water use efficiency based on forage production and quality of pearl millet

water scarcity in arid and semi-arid regions is a serious challenge for fodder production. therefore, optimizing irrigation techniques and selecting drought-resistant cultivars, such as millet, is essential. this study investigated the effects of two irrigation methods, namely, regulated deficit irrigation and partial root-zone irrigation, at four irrigation levels (100%, 80%, 60%, and 40% of the plant’s water requirement, wr) on forage yield, irrigation water use efficiency, forage protein percentage, and yield of hybrid pearl millet (nutrifeed variety). the research was conducted using a split-block (strip-split-plot) design based on a randomized complete block design (rcbd) with three replications, utilizing the drip irrigation method with tape strips at the research farm of shahid bahonar university of kerman, during the 2017 and 2018 growing seasons. the results demonstrated that the partial root-zone irrigation treatment, by supplying 100% wr resulted in the highest fresh and dry forage yields, with 80.20 and 16.27 t/ha, respectively. the 80% wr in the same method, in addition to being ranked second, with fresh and dry forage yields of 71.71 and 15.47 t ha-1, respectively, yielded the highest dry forage protein yield (1418.7 kg/ha) and water use efficiency based on fresh and dry forage yields (13.74 and 2.97 t/m3, respectively). additionally, the highest protein percentage (11.41%) was observed in the partial root-zone irrigation treatment by supplying 60% wr. overall, partial root-zone irrigation, by providing 80% wr, is recommended as a suitable strategy to improve irrigation water use efficiency and maintain the quality and quantity of forage under water-limited conditions.