اصلاح الگوی تخصیص آب برای افزایش بهره‌وری آب بخش کشاورزی در حوضه آبریز زاینده‌رود

زاینده رود بزرگترین و پرآب‌ترین رودخانه فلات مرکزی ایران، به واسطه تدوام خشکسالی و افزایش مصرف در بخش های مختلف شرب، کشاورزی و صنعت، از بحران مدیریت آب رنج می برد. با در نظر گرفتن اهداف چندگانه اقتصادی و اجتماعی تا رسیدن به یک سازگاری مدیریتی، بازتخصیص بهینه منابع آب زاینده‌رود منطبق با ظرفیت منابع موجود اجتناب‌ناپذیر است. در این مقاله، برنامه اصلاح تخصیص آب زاینده‌رود به شبکه های هفت گانه آبیاری ارائه شده ‌است. الگوی بهینه تخصیص آب زاینده رود بین شبکه های آبیاری بر اساس اهداف اقتصادی و اجتماعی (اشتغال) ارائه می شود. برای افزایش بهره وری بخش کشاورزی، تمهیداتی به صورت سطوح مداخله شامل اصلاح توزیع آب بین شبکه ها در وضعیت موجود کشت، تغییر الگوی کشت، افزایش راندمان آبیاری، و صادرات محصولات کشاورزی ارائه شده و در برنامه های تخصیص اعمال گردیده است. نیز، نتایج اعمال سطوح مختلف مداخله با یکدیگر و با وضعیت تخصیص فعلی مقایسه شده است. به‌طور کلی، نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که در توزیع آب بین شبکه‌های مختلف، اهداف اقتصادی و اشتغال سازگاری دارند و الگوی تخصیص کنونی بین شبکه‌های آبیاری بهینه نیست. مطابق نتایج به‌دست آمده، از تلفیق سطوح مختلف مداخله باهم، در شرایط ایده‌آل (تلفیق تمام سطوح با هم) ارزش هر مترمکعب آب سطحی در بخش کشاورزی تا 30 برابر افزایش می یابد که از این میان، صادرات محصولات به خارج از کشور واصلاح الگوی کشت به ترتیب 9 و 3/7 برابر ارزش آب کشاورزی را افزایش می دهند.

modifying water allocation pattern to increase water productivity in agricultural sector in zayandehrud basin

zayandehrud river, the largest river in the central plateau of iran, has suffered water management crisis due to the continued drought and increased consumption in various sectors, including drinking, agricultural, and industrial sectors. to achieve logical compatibility, and taking into account the multiple economic and social goals, optimum reallocation of water resources of zayandehrud according to the capacity of the existing resources is inevitable. in this article, the modification plan of zayandehrud water allocation between seven irrigation networks is presented. to increase the productivity of the agricultural sector, some measures are presented in the form of intervention levels and applied in the allocation plans and the results are compared with each other and with the allocation in the current situation. these measures include changing the distribution of water between the networks under the current cultivation conditions, modifying the cultivation pattern, increasing the irrigation efficiency, and increasing the added value with the export of agricultural products. the results reveal that the current pattern of allocation between irrigation networks is not optimal in terms of economics and employment. different levels of intervention in ideal conditions (combining all levels together) increase the value of water in the agricultural sector up to 30 times,  among which export of the products abroad and modification of the cultivation pattern increase the value of agricultural water by 9 and 3.7 times, respectively.