بررسی اثر تنش خشکی بر رشد و ویژگی‌های ریختی نهال سنجد (.elaeagnus angustifolia l)

از مهم‌ترین مشکلات مناطق خشک و نیمه‌خشک، وجود تنش‌های غیرزنده محیطی به‌ویژه تنش خشکی است که رشد و نمو گیاهان را تحت تاثیر قرار می‌دهد. گونه سنجد از جمله گونه‌های مقاوم به خشکی بوده و از آن، برای احیای مناطق بدون پوشش گیاهی، حفاظت خاک و ایجاد فضای سبز استفاده می‌گردد. جهت بررسی اثر تنش خشکی، آزمایشی در قالب طرح کاملاً تصادفی بر روی نهال‌های یک‌ساله سنجد با چهار سطح تنش شامل شاهد (100% آب قابل دسترس)، تنش ملایم (75% آب قابل دسترس)، تنش متوسط (50% آب قابل دسترس) و تنش شدید (25% آب قابل دسترس) در شهر سمنان انجام شد. نتایج به‌دست آمده نشان داد که اختلاف معنی‌داری میان سطوح تنش خشکی از نظر ارتفاع و قطر نهال وجود نداشته اما از نظر تعداد برگ، زنده‌مانی، شادابی، وزن خشک ریشه و وزن خشک ساقه اختلاف معنی‌داری بین تیمارها وجود داشت. بیشترین تعداد برگ (25 عدد)، شادابی (> 95درصد)، وزن خشک ریشه (>5گرم) و وزن خشک ساقه (>8 گرم) در گروه شاهد و تنش ملایم بوده و با افزایش تنش خشکی از تعداد برگ، زنده‌مانی، شادابی، وزن خشک ریشه و وزن خشک ساقه کاسته شد. در رابطه با زنده‌مانی نهال‌ها نیز مشخص شد که زنده‌مانی در تمامی سطوح تنش خشکی به غیر از تنش شدید، 100 درصد بوده اما در تنش شدید زنده‌مانی نهال‌ها به‌تدریج بعد از گذشت 7 ماه  صفر می‌شود. به‌طورکلی، نتایج به‌دست آمده نشان داد که بهترین نتیجه که هم رویش قابل قبول بوده و هم مصرف آب بهینه باشد، در تنش ملایم قابل دسترس (75% آب قابل دسترس) است،  البته این گونه قادر به تحمل تنش خشکی متوسط (50% آب قابل دسترس) نیز بوده و توانسته در این تنش زنده‌مانی 100 درصد داشته باشد. حتی به لحاظ وزن خشک ساقه (7.5 گرم) تفاوت معنی داری با نمونه شاهد نشان نداده است. بنابراین می‌توان عنوان نمود که گونه سنجد گونه‌ای مقاوم به تنش آبی است. از این رو می‌توان جهت کاشت در فضای سبز مناطقی با اقلیم خشک، از این گونه استفاده شود. 

studying the effects of drought stress on growth and morphological characteristics of elaeagnus angustifolia l. seedlings

one of the most significant challenges in arid and semi-arid regions is the presence of abiotic environmental stresses, particularly drought stress, which affects the growth and development of plants. elaeagnus angustifolia, as a species resistant to drought stress, is utilized for revegetation of barren areas, soil conservation, and creation of green spaces. an experiment was conducted in semnan city to assess the impact of varying levels of drought stress on one-year-old elm seedlings using a completely randomized design. the experiment included four stress levels: control (100% available water), mild stress (75% available water), moderate stress (50% available water), and severe stress (25% available water). the results indicated that there was no significant difference between drought stress levels regarding the height and diameter of seedlings, while significant differences were observed in leaf number, vitality, root dry weight, and stem dry weight. the control group and mild stress conditions exhibited the highest number of leaves (25), freshness (>95%), root dry weight (>5 grams), and stem dry weight (>8 grams). as drought stress levels increased, there was a noticeable decrease in the number of leaves, survival rate, freshness, root dry weight, and stem dry weight. regarding the vitality of seedlings, it was found that vitality remained at 100% in all drought stress levels except for severe stress, where vitality gradually decreased to zero after 7 months. generally, the results demonstrated that the best outcome, which included acceptable growth and optimal water consumption, was attainable under mild stress conditions (75% available water). indeed, this species demonstrated the ability to endure moderate drought stress conditions (50% available water) with a 100% survival rate. additionally, there was no significant difference in terms of the stem dry weight (7.5 grams) compared to the control sample. this indicates that the elm species is resilient to water stress and can be effectively utilized for planting in green spaces within dry climate regions.