بررسی وضعیت سیمای سرزمین حوزۀ آبخیز ده‌‌بالا در آینده

به‌منظور فراهم آوردن شرایط پایداری سرزمین، آگاهی از تغییرات سیمای سرزمین در وضعیت فعلی و وضعیت آتی امری مهم است. اصلی‌ترین موضوع در بررسی تغییرات سیمای سرزمین تهیۀ نقشه‌های کاربری اراضی می‌باشد. امروزه از سنجه‌های سیمای سرزمین و فناوری سنجش از دور برای بررسی تغییرات کاربری اراضی استفاده می‌شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی تغییرات تنوع زیستی حوزۀ آبخیز ده‌بالا در آینده و دلایل ایجاد این تغییرات از دیدگاه آبخیزنشینان انجام شده است. بدین منظور با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای لندست و روش طبقه‌بندی نظارت‌شده، نقشۀ کاربری اراضی برای سال‌های 2012 و 2022 در چهار کلاس تهیه شد. هم‌چنین با مدل زنجیره‌ای مارکوف پیش‌بینی تغییرات کاربری برای سال 2032 صورت گرفت. به‌منظور کمی‌نمودن سیمای سرزمین، سنجه‌های تراکم حاشیه و شاخص بزرگ‌ترین لکه محاسبه شدند. نتایج نشان داد که در بازۀ زمانی 2012 تا 2022 بیش‌ترین تغییرات مربوط به کاربری اراضی باغ‌ها می‌باشد به‌طوری که به مساحت این کاربری 28/1 درصد افزوده شده است کم‌ترین تغییرات اراضی مربوط به کاربری اراضی ساخته شدۀ دست انسان می‌باشد به‌طوری که به مساحت این کاربری 31/0 درصد افزوده شده است. نتایج حاصل از پیش‌بینی تغییرات نیز نشان داد که در سال 2032، به وسعت کاربری‌های اراضی ساخته شدۀ دست انسان و اراضی باغ‌ها به‌ترتیب 24/0 و 31/0 درصد افزوده خواهد شد و از وسعت کاربری‌های اراضی زراعی و مرتع با تراکم ضعیف به‌ترتیب 21/- و 34/0- کاسته خواهد شد. هم‌چنین بررسی تغییرات دو شاخص سیمای سرزمین نشان داد که شاخص تراکم حاشیه و شاخص بزرگ‌ترین لکه در بازۀ زمانی مورد مطالعه به ترتیب روندی افزایشی و کاهشی را دارا می‌باشند که نشان‌دهندۀ تخریب سرزمین می‌باشد. هم‌چنین از دیدگاه آبخیزنشینان مهم‌ترین عامل تغییرات سیمای سرزمین در حوضه، عدم نظارت بر تغییرات کاربری اراضی می‌باشد که نشان‌دهندۀ توجه بیشتر مسئولان برای بهبود شرایط این حوضه می‌باشد.

changes in the landscape based on the markov model and the stakeholder’s point of view (case study: dehbala watershed)

in order to provide conditions of the land stability is important to be aware of the landscape changes in the current and future conditions. the most important subject in the investigation of landscape changes is the preparation of land use maps. today, land surface measurements and remote sensing technology are used to investigate land use changes. the current study was conducted with the purpose of investigating the landscape changes of the dehbala watershed in the future and the reasons for these changes from the stakeholder’s point of view. for this purpose, using landsat satellite images and the supervised classification method, a land use map was prepared for the years 2012 and 2022 in four classes. also, with the markov chain model, land use changes were predicted for 2032. in order to quantify the landscape, the edge density measures and the indicator of the largest pitch were considered biodiversity indicators. the results showed that in the period from 2012 to 2022, the most changes are related to the land use of barren land and the area of this land use has increased 18.24%. also, the area of rangeland with low density has decreased by 17.9%. the results of the changes forecast showed that in 2032, 11.41% will be added to the land use of barren land and 0.08% to garden, and from the area of rangeland with low density and e garden homland will be 11.16 and 0.31, respectively. also, the examination of the changes in two indicators of biodiversity showed that the edge density indicator and the largest pitch in the studied time period have an increasing and decreasing trend, respectively, that indicates land degradation. also, from the stakeholder’s point of view, the most important factor in the landscape changes in the watershed is the government's wrong policies and villa construction by non-native people, which show the more attention of officials to improve the conditions of this watershed.